🎭 Het Kantelpunt van 2026

Wie bepaalt welke ideeën exploderen?

Begin jaren 2000 waren Crocs het lelijkste schoeisel ter wereld. Die rubber klompen in schreeuwende kleuren voor ziekenhuispersoneel.

Tot een paar chefs in toprestaurants ze begonnen te dragen. Comfortabel, praktisch in die hete keukens. Toen pakte Justin Bieber ze op. Plotseling verschenen ze op fashion weeks, met rare pins erin (Jibbitz). Het werd eerst ironie, toen een statement, toen gewoon... normaal.

Zo gaat dat met kantelpunten. Eerst geleidelijk, soms zelfs onbegrijpelijk en dan opeens… Boem!

Als innovator ben ik gefascineerd door verandering. Welke krachten bepalen of een idee doorsijpelt of juist wegzakt? In Golven van Overvloed beschrijf ik Rogers’ adoptiecurve. Een curve die ik overal, als een soort augmented reality-laag, over de werkelijkheid in trends herken. Of het nu gaat om de adoptie van contactloos betalen, fitness apps of hoe we van ‘googlen’ overgaan naar ‘AI vragen’.

Onlangs tipte Aragorn me op The Tipping Point van Malcolm Gladwell uit 2000, en daarmee vielen nog meer puzzelstukjes op hun plek over hoe producten en ideeën hun weg vinden in de wereld.

Eerlijk gezegd dacht ik: wat kan een boek van een kwart eeuw oud me nog leren? Ik weet toch alles al van kantelpunten? Ik heb het bijna weggelegd na de eerste pagina’s. Maar ik ben blij dat ik doorlas. Want Gladwell geeft niet alleen een theorie, hij geeft je een soort x-ray visie om naar de evolutie van trends door de maatschappij te kijken.

Wat is een kantelpunt?

Dat magische moment waarop een trend, een idee of gedrag een onzichtbare drempel overgaat en zich als een lopend vuurtje verspreidt.

Gladwell beschrijft de anatomie van zo’n sociale epidemie aan de hand van drie wetten:

1. The Law of the Few
Het is bijna altijd een klein groepje mensen met specifieke talenten die het leeuwendeel verspreiden. Gladwell onderscheidt drie typen:

• Connectors (mensen met enorme netwerken die iedereen kennen)

• Mavens (de informatie junkies die graag helpen en alles weten over dat ene onderwerp)

• Salesmen (de overtuigers die zelfs een scepticus aan het twijfelen brengen).

2. The Stickiness Factor
De kwaliteit waardoor een boodschap blijft plakken. Niet alleen de inhoud telt, maar hoe het gepresenteerd wordt. Denk aan hoe Nike’s ‘Just Do It’ niet over schoenen ging maar over identiteit, waardoor je geen product kocht maar een levensstijl.

3. The Power of Context
Mensen zijn veel gevoeliger voor hun omgeving dan we denken. Kleine veranderingen in context kunnen grootschalig gedrag beïnvloeden. Gladwell haalt New York aan: de crime golf van de jaren tachtig werd gekeerd door te beginnen met graffiti verwijderen. De Broken Windows Theory in actie. Als de omgeving fluistert dat alles kan, dan bedenkt de criminaliteit zich niet. Een schoner metrostation bleek een soort sociaal vaccin. En het werkte.

Cascades en olievlekken

Dit patroon zie ik ook terug in Cascades van Greg Satell. Hij stelt dat succesvolle verandering niet komt door massale campagnes of bazen die decreten uitvaardigen, maar door kleine, goed verbonden groepen die een cascade-effect creëren. Kies slim je bondgenoten en bouw je coalitie stapje voor stapje uit. Gedeelde waarden zijn veel belangrijker dan tactiek.

Zo heb ik al mijn innovatieprojecten aangepakt. Bij Salesforce zette ik vanuit het innovatieteam projecten simpelweg in de etalage. Mensen uit verschillende afdelingen staken hun hand op om mee te denken. Met elk nieuw project ontstond een olievlek die snel uitbreidde. Die tweede laag enthousiastelingen fungeerde als missionarissen. Ze hadden pit, drive om anderen te overtuigen.

En dat ging dus via een netwerkstructuur en niet via de org chart hiërarchie.

Maar geldt dit nog in 2026?

Gladwell’s ‘Tipping Point’ heeft de tand des tijds prima doorstaan. Maar wel met nuances, want de overgang van lineaire naar exponentiële groei brengt veel verandering met zich mee. Laten we die drie wetten nog eens onder de loep nemen anno 2026:

The Law of the Few – nu met silicium in plaats van mensen
Vandaag zien we dat een handvol individuen (de 1 à 2% binnen AI-bedrijven, dat is echt een extreem klein percentage van de wereldbevolking!) systemen bouwen die miljarden mensen beïnvloeden. AI-agents zijn de nieuwe Mavens (allesweters) en Connectors (netwerkers) geworden.

Waar een menselijke Maven beperkt is door, tsja, het mens zijn, heeft een AI toegang tot vrijwel alle gedigitaliseerde menselijke kennis. Het is een Maven die nooit moe wordt, nooit vergeet, en altijd beschikbaar is.

En kijk naar TikTok of Instagram. Dat zijn geen passieve vitrines, het zijn Salesmen op steroïden. Ze observeren je micro gedrag (die halve seconde extra bij een puppy video, die snelle scroll bij politiek) en passen hun verkooppraatje real-time aan. Een algoritme weet precies welke emotionele knop bij jou werkt. Het spiegelt je eigen verlangens terug tot je niet meer weet wat van jou was en wat erin geprogrammeerd zit.

De Few zijn niet meer alleen mensen, het zijn systemen!

The Stickiness Factor – van one-size-fits-all naar tailor-made
Vroeger was stickiness een creatieve uitdaging. Hoe maak je een slogan die iedereen onthoudt? Nu kan AI miljoenen variaties van een boodschap testen om te zien welke het beste blijft plakken. Niet bij mensen in het algemeen, maar bij jou specifiek.

We gaan van collectieve stickiness naar hyper gepersonaliseerde stickiness. De boodschap plakt niet omdat hij universeel briljant is, maar omdat hij zo naadloos aansluit bij jouw unieke brein chemie dat hij voelt als je eigen gedachte.

Griezelig en krachtig tegelijk!

The Power of Context – welkom in de memesfeer
Gladwell keek naar de fysieke context. Maar anno 2026 is onze context gefragmenteerd en overal tegelijk. We dragen onze omgeving bij ons in onze broekzak, in onze oordopjes, straks in onze bril.

In Golven van overvloed beschrijf ik de golf van de metaverse. De digitale augmentatie van ons ‘natuurlijke’ bestaan. De metaverse wordt de ultieme contextmachine. Als je de context van een persoon kunt veranderen via digitale lagen, kun je gedrag beïnvloeden op een schaal die Gladwell wellicht nooit voor mogelijk had gehouden.

Onze context is niet meer de straat waarin je woont. Onze context is de memesfeer: een onzichtbare maar allesbepalende laag van data, ideeën en verhalen die ons identiteitsgevoel continu bijstuurt.

Kijk naar Trump. Hij won niet door het beste beleid of de meest coherente argumenten. Hij won door de memesfeer te domineren. Door de gedachten van mensen te bezetten met simpele, herhaalbare frames. Wie de memesfeer beheerst beïnvloed datgene wat andere als ‘werkelijkheid’ beschouwen.

Wat betekent dit?

Hier wordt het ongemakkelijk.

Ten eerste: we lopen het risico de controle over deze kantelpunten te verliezen aan systemen die we zelf niet meer volledig begrijpen. Ooit bouwden we gereedschap. Nu bouwen we gereedschap dat zichzelf verbetert, sneller dan wij kunnen bijbenen.

Ten tweede: de knoppen van deze kantelpunten liggen in steeds minder handen. Een handvol eindbazen van tech bepalen hebben het vermogen om te bepalen welke ideeën zich mogen verspreiden, welke emoties worden versterkt en dus welke werkelijkheden zichtbaar worden.

Wat te doen?

Iedereen wil kennis opdoen, want dan ben je een goede Maven, toch? Maar die strategie is achterhaald. In een gevecht om feiten verlies je het van AI. Altijd.

In plaats daarvan kan je beter een regisseur van je eigen informatiestroom worden. De echte wijsheid zit niet in het antwoord kennen, maar in weten welke vragen je stelt. Welke bronnen je vertrouwt. Welke filters je hanteert. En uiteindelijk: wat je met de relevante antwoorden doet, hoe je ze integreert in je denken en elkaar verder helpt.

Dan word je een moderne Connector. Iemand die zich niet laat opsluiten in een bubbel, maar gemakkelijk beweegt tussen werelden en subculturen. Iemand die daarmee begrip opdoet. Solidariteit in een tijd die ons uit elkaar probeert te trekken.

2026 zal meer kantelpunten brengen dan welk jaar ook hiervoor. Meer ideeën die zich als een lopend vuurtje verspreiden. Good or Bad. Met potentieel meer gedrag dat omslaat.

Hoe beter we met z’n allen doorgronden wat hier aan ten grondslag ligt, hoe beter we deze transformaties ook kunnen begeleiden.

---

Dankjewel voor het volgen. Als je meer innovatie nieuws wilt, volg dan innovation network op LinkedIn of onze nieuwsbrief (ook op Substack).

Of boek me voor een keynote, waarin ik jouw team of klanten laat zien welke golven van verandering er aan komen en hoe je erop kunt surfen.

Patrick@innovation-network.nl

---