Rij eens langs een willekeurig bedrijventerrein. Tel de auto’s. Tel de lege plekken.

Er is iets aan het verschuiven dat we nog niet allemaal zien. Jarenlang gold een simpele wet in het bedrijfsleven: meer mensen, meer omzet, meer macht. Honderdduizend medewerkers? Dan was je een titan. Accenture, meer dan 750.000 mensen. Amazon, anderhalf miljoen. De grootte van je parkeerplaats vertelde het verhaal van je succes.

Die wet is opgeheven.

En om te begrijpen waarom, helpt het om drie momenten naast elkaar te leggen. Het zijn niet de enige voorbeelden, maar ze maken het patroon zichtbaar.

Ford veranderde wat we doen. De lopende band maakte de auto betaalbaar. Mobiliteit voor de massa. Het kostte Henry Ford veertig jaar en honderdduizenden arbeiders om dat voor elkaar te krijgen. De impact was enorm, maar het raakte de buitenkant van het leven. Infrastructuur. Afstand. Snelheid.

Amazon veranderde hoe we kiezen. Jeff Bezos digitaliseerde niet alleen de winkel, hij herprogrammeerde ons koopgedrag. Oneindige keuze, instant bevrediging, de verwachting dat alles morgen op de mat ligt. Anderhalf miljoen medewerkers, dertig jaar bouwen. Maar de impact zat niet meer in de fysieke wereld. Het zat in ons gedrag. Onze verwachtingen.

OpenAI verandert hoe we denken. ChatGPT herschrijft niet wat we doen of hoe we kopen. Het herschrijft hoe we formuleren, redeneren, creëren, beslissen. Het zit niet aan de buitenkant van het leven. Het zit in ons cognitieve besturingssysteem.

En dat gebeurt niet in veertig jaar of dertig jaar. Dat gebeurt in drie jaar. Met tweeduizend mensen. Dat is 0,000024% van de wereldbevolking die een mega impact hebben op de mensheid!

De cijfers

Er is een patroon zichtbaar dat steeds moeilijker te negeren is. Meer omzet, minder mensen. Meer impact, minder kantoorruimte. Snellere time-to-market, kleinere teams.

De cijfers vertellen het verhaal.

Om honderd miljoen dollar omzet te genereren heeft Accenture 1.113 medewerkers nodig. IBM heeft er 465 nodig. Unilever, geen techbedrijf maar een klassieke multinational met fabrieken en distributiecentra, heeft er 182 nodig. Dat is al fors minder, maar het principe is hetzelfde: grote organisaties, veel mensen, fysieke aanwezigheid als basis van alles.

Dan het platform tijdperk. Salesforce heeft 208 medewerkers nodig per honderd miljoen. Meta, het bedrijf achter Facebook, Instagram en WhatsApp, doet het met 45. Software verving papier, data verving onderbuikgevoel, en één ingenieur kon bouwen waar je eerder een heel team voor nodig had. De parkeerplaats werd kleiner, maar hij was er nog.

En dan de AI-generatie.

Google, jarenlang de gouden standaard van efficiëntie, heeft 52 medewerkers nodig per honderd miljoen dollar omzet. Indrukwekkend. Maar Midjourney doet het met 26. En Cursor, de AI codeertool die developers over de hele wereld inzetten? Die doet het met 15.

Vijftien mensen voor honderd miljoen dollar omzet.

Dat is niet een beetje beter dan het platform model. Dat is een ander spel, met andere regels.

En als je terugkijkt, waren de voorbodes er al. In 2012 kocht Facebook Instagram. Dertien medewerkers. Eén miljard dollar. In 2014 kocht Facebook WhatsApp. Vijfenvijftig medewerkers. Vierhonderdvijftig miljoen gebruikers. Negentien miljard dollar.

Destijds noemden we het uitzonderingen. Uitschieters. Lucky shots.

Ze waren voorbodes.

Twee man. Op weg naar twee miljard.

Sam Altman, de CEO van OpenAI, vertelde vorig jaar dat er in zijn groepschat met andere tech-CEO’s een weddenschap liep: in welk jaar zien we het eerste éénpersoonsbedrijf met een miljard dollar omzet? Iets dat zonder AI ondenkbaar was.

Deze week werd die weddenschap min of meer beslecht.

Matthew Gallagher, een ondernemer uit Los Angeles, lanceerde in september 2024 een telehealth-startup genaamd Medvi. Zijn startkapitaal: twintigduizend dollar. Zijn team: hijzelf. Zijn werknemers: nul. Zijn gereedschap: meer dan een dozijn AI-tools, van ChatGPT en Claude tot Midjourney en ElevenLabs. Hij bouwde de website, de marketingcampagnes, de klantenservice, het volledige operationele systeem. Alles met AI.

In het eerste volledige jaar draaide Medvi 401 miljoen dollar omzet. Met een winstmarge van ruim 16 procent, drie keer zo hoog als die van gevestigde concurrent Hims & Hers, een bedrijf met 2.400 medewerkers. Inmiddels heeft Gallagher zijn broer Elliot aangenomen als enige collega. Samen zijn ze op koers naar 1,8 miljard dollar omzet in 2026.

Het is een verhaal dat te mooi klinkt om waar te zijn. En eerlijk gezegd is het nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Het bedrijf is razend gegroeid in een markt vol regelgeving, en ze hebben zich niet aan die regelgeving gehouden (fake doktors, fake reviews). Maar het punt blijft staan, ongeacht hoe dit specifieke verhaal verder uitpakt: de architectuur van bedrijven is fundamenteel aan het veranderen. Wat Gallagher in zijn woonkamer bouwde, had vijf jaar geleden een kantoor vol mensen, een ronde durfkapitaal en drie jaar tijd gekost.

Die wereld is voorbij.

De blauwdruk

Hier wordt het interessant voor iedereen die een organisatie runt. Of er onderdeel van is. Of er klant van is.

Wat we zien is een blauwdruk. Een nieuw organisatiemodel. AI-first bedrijven die vanaf dag één anders zijn opgezet. Geen afdeling marketing in de traditionele zin. Geen customer support center met driehonderd stoelen. Geen zes managementlagen. Kleine teams, enorme reach.

En dat heeft twee gevolgen waar je niet omheen kunt.

Het eerste is competitie. Als jouw concurrent met AI tien keer zoveel revenue genereert per medewerker als jij, dan verlies je. De bedrijven die dit als eerste snappen en hun organisatie herinrichten, zullen de bedrijven zijn die overblijven.

Het tweede is talent. De beste mensen willen werken in organisaties waar ze impact hebben. Waar ze niet vastzitten in zes managementlagen en acht goedkeuringscycli. De nieuwe generatie bedrijven trekt dat talent aan als een magneet.

Nu klinkt dit misschien als een koud, zakelijk verhaal. Minder mensen, meer winst, door naar het volgende kwartaalcijfer. Maar zo simpel is het niet. Want achter elke “efficiëntieslag” zitten mensen. Mensen met een hypotheek, een gezin, een identiteit die verweven is met hun werk. Organisaties krimpen is niet iets wat je zomaar doet. Het raakt aan ethiek, aan loyaliteit, aan de vraag wat een bedrijf verschuldigd is aan de mensen die het groot hebben gemaakt. Die spanning is reëel en verdient het om serieus genomen te worden. Maar als het bedrijf failliet gaat en daarmee de economie van een natie onder druk komt te staan schieten die mensen met een hypotheek er ook niet veel mee op.

Mijn eigen bedrijf

Ik merk het zelf. Ik run Innovation Network en kan boeken schrijven, blogs publiceren, keynotes geven. Events organiseren, sales doen, marketing doen, service verlenen, AI-advies geven. Onderzoek doen, een community bouwen, relaties onderhouden, honderden appjes beantwoorden, experimenteren met nieuwe tools en formats.

En nog steeds tijd hebben om een goede vader en vriend te zijn.

Vijf jaar geleden was dit onmogelijk geweest.

Mijn 25-jarige ik zou mijn huidige bedrijf niet eens begrijpen. In 2000 startte ik mijn eerste internetbedrijf en werd ik afgewezen door grote merken die niet in het internet geloofden. Hoe bizar klinkt dat nu? En toch, datzelfde ongeloof zie ik vandaag weer. Mensen die denken dat AI een hype is. Dat het overwaait. Dat de wereld straks weer ‘normaal’ wordt.

Wie bepaalt de koers?

Margaret Mead schreef ooit dat we er nooit aan moeten twijfelen dat een kleine groep attente, toegewijde mensen de wereld kan veranderen. Dat was al waar toen ze het schreef. Maar die groep wordt steeds kleiner. En steeds krachtiger.

De toekomst is geen grote parkeerplaats. De toekomst is een ecosysteem van hybride organisaties. Klein in mankracht, enorm in bereik. Menselijke intelligentie versterkt door kunstmatige. Bedrijven die meer lijken op bands dan op bureaucratieën.

Maar kracht zonder richting is gevaarlijk. Want hier zit de schaduwzijde van dit verhaal. Als steeds minder mensen bepalen wat de rest consumeert, hoe de rest werkt, hoe de rest leeft, dan groeit de ongelijkheid. Niet alleen in geld, maar in invloed. In zeggenschap. In de vraag wie de wereld vormgeeft en wie er slechts in rondloopt.

Hoe houden we dat in check?

Door transparantie te eisen van de bedrijven die ons leven vormgeven.

Door na te denken over welk deel van die overvloed we delen, en met wie.

Door te denken als burger, niet alleen als consument.

Kies bewust wie je jouw aandacht geeft. In een wereld waar twee man een miljard kunnen verdienen, is jouw aandacht de grondstof.

CU next time

Subscribe now

De belofte van AI is lekker op je reet zitten terwijl de machine het werk doet. Nou… bij mij ziet dat er heel anders uit. Mijn to-do list explodeert. Juist dóór AI.

Vroeger waren veel ideeën vrijblijvend. Leuke gedachten onder de douche, op de fiets, midden in de nacht. Je dacht: dat zou mooi zijn. En dan ging je weer door met je dag, omdat het uitwerken ervan weken, maanden of een klein fortuin aan tijd en energie zou kosten. Maar nu? Nu fluister je een idee tegen een AI en tien minuten later heb je een eerste versie. Een prototype. Een outline. Een begin. Of zelfs meer…

En zodra een idee uitvoerbaar voelt, verandert er iets in je hoofd. Het is niet meer zomaar een gedachte. Het wordt een mogelijke verplichting. Een mini-project dat zachtjes aan je mouw trekt en fluistert: “Maar je kúnt het toch? Waarom doe je het dan niet?”

En zo heb ik opeens een exponentiële to-do list.

Het verdwijnen van frictie

Een groot deel van de oude wereld bestond uit frictie. Een idee hebben was één ding, maar het uitwerken, onderzoeken, schrijven, ontwerpen, programmeren of testen was duur. Duur in tijd, energie en vaardigheden die je vaak niet had. Juist die frictie hield ons in balans. Ze was een natuurlijke filter tussen droom en daad.

AI heeft die filter grotendeels weggenomen. Niet alleen vergroot AI mijn output, het vergroot ook mijn innerlijke verplichtingsgevoel. Niet omdat ik meer moet, maar omdat mijn brein voelt dat ik meer kan. En dat ‘kunnen’ is verraderlijk. Want elk uitgevoerd idee genereert direct drie nieuwe zijpaden. Het is geen lijst meer. Het is een hydra: hak één taak af, en er groeien twee nieuwe koppen aan.

De hebzucht van het brein

Maar waarom doen we dit onszelf aan? Ik denk dat er een vorm van hebzucht meespeelt die we zelden benoemen. Geen materiële hebzucht, maar cognitieve. We willen sneller zijn, beter, meer leren. We willen kapitaliseren op onze voorsprong. En AI voedt die neiging als een versterker op een gitaar die al hard genoeg stond.

“Ik kan nu ook een app-bouwer zijn,” denk je. “En een illustrator. En een data-analist. En een podcastmaker.” AI voedt de illusie dat we alles kunnen zijn. En in die roes vergeten we iets essentieels: iemand te zijn.

We leven in een tijd waarin het moeilijker is om iets niet te doen dan om het wel te doen. Dat is nieuw. Ongekend. En daar is geen handleiding voor.

Het onafwerk dat nooit slaapt

Vroeger werkte je op je werk. Punt. Met het mobiele kantoor veranderde dat. Met corona helemaal. Maar AI tilt dit naar een heel nieuw niveau.

Een recente meta-analyse laat zien dat onafgemaakte taken mentaal aan ons blijven trekken, vooral in de vorm van wat onderzoekers affectieve ruminatie noemen. Dat is een duur woord voor iets dat je herkent: dat knagend gevoel ‘s avonds op de bank dat er nog iets ligt dat ‘eigenlijk best kan.’ Onaf werk is als een app die je niet afsluit: hij draait door op de achtergrond en vreet je batterij leeg.

En AI maakt dit erger. Het is je eigen brein, gevoed door de wetenschap dat uitvoering nu goedkoop is en zoveel mogelijk maakt.

Sterker nog: het ís niet eens meer een lijst. Het is iets anders geworden.

Een cognitieve laag buiten je schedel

In mijn boek Golven van Overvloed beschrijf ik de antroposfeer: alles wat de mensheid heeft gemanifesteerd. Alle instrumenten, bouwwerken, steden, culturen, data en netwerken. Inclusief dus het gehele culturele cognitieve universum. En net als het echte universum dijt het uit in een accelererend tempo.

Wat ik nu ervaar, past precies in dat plaatje. Ik ga van één ‘second brain’ (applicaties als Notion, MyMind, Notebook LM) naar een heel ecosysteem van externe breinen. LLM’s vormen daarin een soort mega-uitbreiding van mijn denkvermogen. Ik denk niet meer alleen in mezelf. Ik denk tegen de machine. Mijn brein orkestreert, maar het instrument is groter geworden dan de dirigent.

De mens krijgt een cognitief exoskelet.

Stel je vier regimes van menselijke cognitie voor, als lagen die door de geschiedenis op elkaar zijn gestapeld:

1. Het reptielenbrein. Overleven, alertheid, instinct. Miljoenen jaren oud en nog altijd de baas als het spannend wordt.

2. Het zoogdierenbrein. Emotie, hechting, sociale afstemming. Alles waardoor we als groep functioneren en om elkaar geven.

3. Het mensenbrein. Taal, planning, verbeelding, zelfbewustzijn. Het gereedschap waarmee we betekenis geven aan de wereld.

4. Het kunstmatige brein. Computers, internet, AI, agents, second brains. De connected laag die nu explodeert.

Die vierde laag is in een paar decennia ontstaan. De eerste drie hadden miljoenen jaren nodig. Wat de natuur in eonen opbouwde, bouwen wij er nu in een mensenleven bovenop. We verschuiven van internal cognition naar wat je interface cognition zou kunnen noemen. We denken niet meer vanuit onszelf, we denken in dialoog met systemen die groter zijn dan wij.

Het gevaar? Dat ons eigen brein slechts de ‘orkestrator’ wordt. Een manager die zelf niet meer kan spelen. Maar is dat werkelijk een gevaar? Of is het simpelweg de volgende stap in onze evolutie? Zoals we ooit leerden schrijven om te onthouden, en rekenmachines bouwden om te berekenen, zo bouwen we nu AI om te denken. Sturen we bewust wat we uitbesteden en wat we koesteren?

De superskill: leren niet(s)-doen

In een wereld waarin je alles kunt, is de belangrijkste vaardigheid: kiezen wat je niet doet.

In Golven van Overvloed schrijf ik over meditatie als de ultieme tegenkracht. Over het trainen van je aandacht, het herkennen van je gedachtenpatronen, het leren filteren van de druk van de antroposfeer. Dat klinkt misschien soft in een wereld die draait op productiviteit. Maar het is precies het tegenovergestelde van soft. Het is keiharde discipline.

Vroeger moest je ideeën doden omdat ze niet lukten. Omdat de technologie er niet was, het geld ontbrak, of de tijd op was. Dat was jammer, maar draaglijk. Nu moet je ideeën doden waarvan je weet dat ze zouden kunnen slagen. Dat is kill your darlings op een heel ander niveau. Niet het loslaten van iets wat niet werkt, maar het loslaten van iets wat wél zou werken. Omdat je weet dat je aandacht eindig is, ook al is je potentiële output dat niet meer.

Oftewel: welke ideeën verdienen het om onderdeel van mijn leven te worden? Welke projecten krijgen mijn aandacht, mijn energie, mijn zorg? En welke mag ik met liefde laten sterven, wetende dat ze ergens in het universum van mogelijkheden prima zonder mij verder kunnen?

Discipline is waardevoller geworden dan inspiratie. Want inspiratie is overal. Het stroomt uit elke prompt, elk gesprek met AI, elke notificatie. Maar discipline, de kracht om bewust nee te zeggen tegen een goed idee, dat is zeldzaam. Dat is de echte menselijke super-skill. Als je hem onder controle hebt tenminste. I’m working on it :)

Lummelen dus!

Lummelen is geen luiheid meer. Het is een daad van zelfbehoud tegen de exponentiële druk van de machine. Tegen de eindeloze stroom van “maar dit kan ook nog.” Tegen je eigen brein dat maar blijft fluisteren dat je achterloopt als je even stilzit.

In mijn boek schrijf ik over de kracht van meditatie. Hoe het je leert om de druk van de antroposfeer te filteren, zodat je ruimte creëert voor rust. Hoe je leert dat je niet je gedachten bent. Dat je aandacht het meest waardevolle geschenk is dat je kunt geven, aan jezelf en aan anderen. In een wereld van overvloed is aandacht de laatste schaarse grondstof.

Maar er is ook goed nieuws. Misschien wel het beste nieuws ooit.

Je bent alleen gelimiteerd door je verbeelding.

Dat schreef Einstein al, maar die woorden zijn nu meer waar dan ooit. Nooit eerder in de geschiedenis, voor zover we weten, had de mens zoveel potentie om ideeën werkelijkheid te maken. Dat vergt wat van onze breinen. Het vergt in ieder geval dat we leren surfen. En als surfer weet je: je hebt maar één golf nodig. Niet tien tegelijk. Eén golf. Pak hem, geniet ervan en als hij uitgerold is, peddel je terug en wacht je op de volgende. Dat is de surf mindset. Niet alles willen rijden, maar bewust kiezen welke golf de jouwe is.

Af en toe de machine uitzetten en luisteren naar de stilte…

Want in die stilte, daar ontstaan de ideeën die er echt toe doen…

Subscribe now

We zijn 2026 in de hoogste versnelling binnengevlogen, met AI-innovaties die elkaar dagelijks in tempo en impact overtreffen.

• OpenClaw AI-agents die hun eigen sociaal netwerk hebben opgericht en mensen inhuren.

• Het Pentagon dat dreigt Anthropic als ‘risico voor de supply chain’ aan te merken, omdat het bedrijf weigert de ethische grenzen van Claude op te geven voor autonome militaire aanvallen.

• Sam Altman die bevestigt dat GPT-5.3 zichzelf effectief heeft geprogrammeerd.

Om maar wat te noemen. Dit is geen sciencefiction. Dit is nu.

We bevinden ons in de singulariteit. En de eerste halte is Artificial General Intelligence (AGI). Een kunstmatige intelligentie die denkt, leert en kennis toepast over vrijwel elk intellectueel domein, op minimaal menselijk niveau.

Maar… verwacht geen krantenkoppen met ‘Vandaag bereikten we AGI.’ Het zal een grijze zone zijn. Een drempel die we pas retrospectief zullen dateren. Net zoals we ook niet precies kunnen aanwijzen wanneer ‘de verlichting’ begon.

In mijn boek schrijf ik over de singulariteit als een horizon waarachter we niet kunnen kijken. Niet omdat er niets is, maar omdat het ons voorstellingsvermogen te boven gaat. Dat gevoel - dat het allemaal niet meer te bevatten is - wordt elke dag meer tastbaar.

Nietzsche waarschuwde ooit: “Als je lang in een afgrond kijkt, kijkt de afgrond ook in jou.” Maar beter een eerlijke blik in de diepte dan de illusie van het bekende vasthouden.

En dus gaan we die afgrond bestuderen…

Laat ik erbij zeggen: dit is geen glazen bol, maar een denk experiment. Eén van de vele manieren waarop dit zich zou kunnen ontvouwen.

De natuurlijke wereld vanuit je raam

Stel je voor: Op de dag dat we AGI ‘bereiken’, kijk je naar buiten. Je ziet je tuin, de wolken, de vogels. Je buren die de hond uitlaten. Alles precies zoals vandaag. Weinig verschil.

Wat je niet ziet, is dit:

Een digitale bevolking van honderden miljoenen intelligente entiteiten, elk slimmer dan een Nobelprijswinnaar, die honderd keer sneller werken dan mensen. Ze navigeren autonoom door het internet, schrijven code, sturen (wetenschappelijke) experimenten aan en nemen beslissingen.

Een groeiende populatie robots, verbonden via gedeelde intelligentie, die 24 uur per dag, zeven dagen per week werkt en leert van elke handeling die ergens in de zwerm is uitgevoerd. Geen vermoeidheid. Geen vakantie. Geen salarisonderhandeling.

Als je op je telefoon kijkt, in plaats van naar buiten, dan zie (en voel) je veel meer:

Een gepolariseerde wereld die worstelt met wat echt is en wat niet. Meer content dan een mens in een leven kan verwerken. Een internet bevolkt door zwermen AI agents die kopen, verkopen, verdedigen, verleiden, onderzoeken en oplichten. Niet één grote alleskunner, maar duizenden gespecialiseerde entiteiten hyper actief in jouw digitale omgeving..

Kortom: met AGI kunnen zowel virtuele medewerkers als fysieke AI-systemen vrijwel al het werk uitvoeren dat mensen vandaag doen. En in veel gevallen sneller, consistenter en goedkoper.

En als dat nog niet helemaal is doorgedrongen, dan is dit de consequentie:

Het wegvallen van werk (voor mensen).

De angst die de meeste mensen voelen bij AGI is concreet: wat gebeurt er met mijn werk?

Het korte antwoord: het zal verdwijnen of drastisch veranderen. Niet in één klap, maar veel sneller dan overheden er op kunnen en zullen reageren!

Fase 1: de stille krimp. Productiviteit stijgt, maar vacatures dalen al. Bedrijven nemen minder mensen aan. Niet dramatisch, maar merkbaar. De winsten groeien, maar de werkgelegenheid groeit niet mee.

Fase 2: de grote overbodigheid. Hele groepen mensen merken dat hun vak niet verdwijnt, maar verschrompelt. Junior analisten, juridische assistenten, contentmakers, entry-level programmeurs. Niet ontslagen in één keer, maar langzaam buitenspel gezet. De ladder naar boven bestaat nog, maar de onderste sporten zijn eruit gezaagd.

Fase 3: de politieke druk. Omscholingsprogramma’s kunnen het tempo niet bijhouden. Mensen merken dat ze vervangbaar zijn geworden. Mensen die dachten dat het hen niet zou overkomen, merken dat het hen wél overkomt. Angst wordt boosheid.

Fase 4: de schreeuw om herverdeling. Overheden reageren: licenties voor AI-gebruik, verplichte audits, automatisering belasting. Pas daarna, veel later, begint het gesprek over iets als een basisinkomen of universele toegang tot AI-assistentie. In mijn boek noem ik dat UBI, Universal Basic Intelligence, een wereld waarin toegang tot intelligentie net zo fundamenteel is als toegang tot onderwijs of gezondheidszorg.

Maar eerlijk gezegd: geen enkele overheid zal dit soepel oplossen. Overheden zullen te laat reageren. En de structurele ongelijkheid zal niet verdwijnen door beleid alleen. En dat alles gebeurt tegen een turbulente globale achtergrond.

Want AGI lost het probleem van energie en grondstoffen niet a la minute op. Al die intelligentie draait ergens op. Op servers die stroom vreten, op chips die gemaakt worden van schaarse mineralen, in gebouwen die ruimte innemen. De digitale revolutie heeft een heel fysiek prijskaartje waar om gevochten wordt op globaal niveau.

De geopolitieke schaakpartij

De koude oorlog die we dachten achter ons te hebben gelaten, is terug. Maar nu gaat het niet om kernwapens. Het gaat om chips, data, energiecentrales en AI-modellen. En dus weer om macht.

Exportbeperkingen. Strategische sabotage. Nationalisatie van datacentra. Landen die hun eigen digitale infrastructuur als strategisch bezit gaan beschermen. Het zijn de nieuwe wapens van geopolitieke dominantie.

En hier schuilt een reëel gevaar. Wanneer één land, of erger nog, één bedrijf, een technologische voorsprong opbouwt die groot genoeg is, verandert de machtsdynamiek fundamenteel. Een dictator met een privéleger van superintelligente systemen heeft geen tanks meer nodig. Onze democratische checks and balances zijn gebouwd voor een wereld die veel trager bewoog dan deze.

Landen die dit begrijpen en ernaar handelen, zullen floreren. Landen die achterblijven, riskeren een nieuw soort derde wereld status. Niet in armoede, maar in afhankelijkheid.

De nooduitgangen

Als de spanning hoog genoeg oploopt, zullen er leiders opstaan met plannen. Historisch gezien gebeurt dat altijd. Goede tijden genereren zwakke leiders. Zwakke leiders genereren problematische tijden. En het volgende kantelpunt dient zich hopelijk aan: zwakke tijden genereren sterke leiders. De dooruitvoortvloeinde plannen zullen waarschijnlijk op drie modellen lijken:

Het nutsbedrijf model: AI-bedrijven worden gedwongen te opereren als waterleidingbedrijven. Toegang gegarandeerd, prijzen gemaximeerd, winst ingeperkt en/of belast.

Het dividend model: in ruil voor het recht om te bestaan, betalen de grootste AI-bedrijven een ‘vrijheids dividend’ rechtstreeks aan burgers.

Nationalisatie: in een echte crisis neemt de overheid simpelweg de datacentra over. AI wordt een overheidsdienst.

Welk model wint, hangt af van hoe hoog die spanning oploopt en welke leiders er op staan. De geschiedenis kent kantelpunten. Op dat kantelpunt bepaalt niet altijd de beste stem de richting, maar de luidste of de machtigste.

En dan? Het leven daarna…

Wanneer productiviteit stijgt en overlevingsdruk afneemt, gaat menselijke energie ergens anders naartoe. Sporten, bewegen, dingen maken met onze handen. Tuinieren. Koken voor vrienden als ritueel, niet als bezorgservice. We gaan elkaar meer fysiek opzoeken. Natuurlijk blijven we ook een grotendeels digitaal leven, maar menselijke interactie zal ons meer betekenis geven. Festivals. Lange diners. Reizen uit nieuwsgierigheid.

Wat al deze dingen gemeen hebben: ze zijn niet schaalbaar. Een machine kan ze niet voor je doen. Menselijk contact wordt de heilige graal. Community de nieuwe schaarste. Aanwezigheid is het enige dat overblijft als de machines alles hebben overgenomen wat maakbaar is.

Dat is het mooie scenario. En het is realistisch, als we de transitie goed doorstaan. Maar dat laatste is allerminst zeker. De kans dat we collectief struikelen is reëel. Machtsconcentratie die te ver gaat. Ongelijkheid die te snel groeit. Landen die achterblijven. Mensen die uitvallen zonder vangnet. Het zijn logische consequenties van wat er nu al gaande is.

Of we aan de goede kant van deze overgang uitkomen, hangt niet alleen af van technologie. Het hangt af van hoe solidair, rechtvaardig en volwassen we met elkaar omgaan wanneer de druk oploopt. En vooral: of onze morele ontwikkeling gelijke tred houdt met onze technologische macht. En daar zijn we, eerlijk gezegd, niet altijd even goed in.

Wat kunnen we wel doen?

Tussen al die geopolitieke beslissingen, opvoeding van AI-systemen en machtsstrijd tussen tech-giganten en regeringen blijft er één domein waar we wél invloed op hebben: onszelf.

Ken jezelf.
Weet wie je bent, wat je drijft, wat je onderscheidt van een algoritme. Dat is de basis van alles. En het is de basis van je rol in een collectief.

Augmenteer jezelf. Werk met AI, niet ertegen. Leer het inzetten als versterker van je denken. Train je intuïtie. Scherp je bullshit-detector in een wereld waarin realiteit steeds moeilijker te verifiëren is. Pick your battles.

Jezelf verbinden. Netwerken bouwen. Niet voor carrière, maar voor veerkracht. Verzamel mensen om je heen die willen begrijpen wat er gebeurt, die verantwoordelijkheid nemen en die bereid zijn mee te bewegen.

En dan: je stem gebruiken. Stemmen. Praten. Protest aantekenen als het nodig is.

De grote beslissingen worden gemaakt door een kleine groep mensen. Maar de richting van een tijdperk wordt bepaald door wat de rest van ons accepteert, tolereert, eist en durft te dromen.

Dus.. Hoe ziet de wereld eruit na AGI? Misschien nog wel in 2026…

De wereld na AGI zal er hetzelfde uitzien. Maar wat we erin doen, hoe we ons gedragen, wat we waarderen en wie we opzoeken, dat verandert wel.

De transitie zal chaotisch zijn. Asymmetrisch. Onrechtvaardig verdeeld. Er zullen verliezers zijn. Maar aan de andere kant van die turbulentie ligt een wereld die potentieel rijker is dan welke periode voor ons.

Niet rijker aan bezit en eigendom, maar rijker aan tijd.

Aan verbinding.

Aan aandacht.

Meer ruimte om mens te zijn.

Subscribe now

Het is je vast niet ontgaan. De nieuwe podcast die Aragorn en ik begin dit jaar hebben gelanceerd, heet Singularity Surfers.

Als je mijn boek Golven van Overvloed hebt gelezen, weet je wat we daarmee bedoelen. Maar voor iedereen die het begrip nog niet kent, wil ik graag uitleggen wat een Singularity Surfer precies is. Want het is meer dan een toepasselijke metafoor. Het is een manier van leven die je helpt om niet kopje onder te gaan in deze tijd van razendsnelle verandering.

Het punt waar de regels ophouden

Laten we beginnen bij het begrip singulariteit.

In de wetenschap en wiskunde is een singulariteit een punt waar de normale regels niet meer gelden. Een plek waar waarden “ontploffen” naar oneindigheid, waardoor onze huidige natuurwetten simpelweg ophouden met werken. Denk aan de Oerknal, dat bizarre moment waarin alle materie, energie en de volledige ruimtetijd van het heelal was samengeperst in een enkel punt met oneindige dichtheid en temperatuur. Je kunt je daar eigenlijk niks bij voorstellen. En al helemaal niet wat er daarvóór was.

Ray Kurzweil, futurist en topman bij Google, kijkt niet naar de ruimte maar naar de technologie. Volgens hem is de singulariteit het moment waarop technologische groei zo extreem snel gaat, dat het menselijk bevattingsvermogen dit niet meer kan bijhouden. Net als bij een zwart gat: een wetenschappelijke horizon waar we niet voorbij kunnen kijken. Hij beschreef dit prachtig in zijn boek The Singularity is Near uit 2005.

Kurzweil voorspelt dat in 2046 het volgende zal zijn gebeurd:

Superintelligentie: We creëren AI die vele malen slimmer is dan alle menselijke hersenkracht op aarde bij elkaar.

Fusie tussen mens en machine: We verbinden onze hersenen direct met de cloud via nanotechnologie, waardoor we ons geheugen en denkvermogen miljarden malen vergroten.

Biologische grenzen vervagen: Ziekte en veroudering worden “softwareproblemen” die we kunnen oplossen, waardoor we in feite onsterfelijk zouden kunnen worden.

2046 is over twintig jaar.

Maar die grens komt niet opeens. Sterker nog, als je nu om je heen kijkt naar de snelheid waarmee AI zich ontwikkelt, kunnen we niet anders concluderen dan dat we al midden in die beweging naar de singulariteit zitten. Elon Musk zei het onlangs ook: “We are in the singularity already.”

Als knipoog naar deze datum hebben Aragorn en ik de oprichtingsdatum van ons bedrijf Innovation Network op 2046 gezet.

Waarom een growth mindset niet genoeg Is

Tijdens het schrijven van Golven van Overvloed ging het over groei. En toen ik me verdiepte in exponentiële groei, viel me iets op. Iets wat mijn hele denken veranderde.

Als je exponentiële groei écht erkent, zie je dat de hoeveelheid informatie, uitvindingen en vernieuwingen elke keer verdubbelt. Neem alleen al de wetenschappelijke publicaties: in 2024 werden er wereldwijd meer dan vijf miljoen nieuwe papers gepubliceerd. Dat zijn er bijna 14.000 per dag. Als je er één per dag zou lezen, zou je 38 jaar achterop raken.

Of kijk naar boeken. Elk jaar verschijnen er wereldwijd meer dan twee miljoen nieuwe titels. Ook al zou je elke dag een boek lezen, dan nog zou je maar een fractie kunnen bijhouden van wat alleen dit jaar al wordt gepubliceerd.

En AI-modellen? In 2023 kwamen er maandelijks tientallen nieuwe open source modellen bij. Elke week nieuwe doorbraken. Nieuwe mogelijkheden. Nieuwe toepassingen die je zou kunnen verkennen.

Volgend jaar is het twee keer zoveel. Een jaar later vier keer zoveel.

Er komt dus per definitie een punt waarop het gewoon té veel is voor het menselijke brein. Dat was mijn aha-moment. Je kunt niet proberen om al die veranderingen met een growth mindset te omarmen. Daarvoor zijn er te veel golven.

Misschien ken je het concept van Carol Dweck: de fixed mindset versus de growth mindset.

Fixed mindset: Verzet tegen verandering. Uitdagingen worden gezien als bedreigingen. Verandering is een risico voor je ego, je positie, je status. Mensen met een fixed mindset bouwen dammen tegen de golven.

Growth mindset: Welkom verandering. Omarm nieuwe applicaties en mogelijkheden. Leer in teams. Zie uitdagingen als kansen om te groeien.

Een growth mindset is prachtig. Ik wens het iedereen toe. Maar tijdens het schrijven van mijn boek realiseerde ik me: het is niet genoeg meer.

Waarom niet? Omdat een growth mindset uitgaat van groei die je kunt bijhouden. Van veranderingen die je stuk voor stuk kunt leren begrijpen en toepassen. Maar in een wereld van exponentiële groei, waar elke golf van verandering weer nieuwe veranderingen met zich meebrengt, kun je dat simpelweg niet meer.

Daarom hebben we een surf mindset nodig.

De surf mindset: Eén golf is genoeg

Denk eens aan een surfer…

Het gaat niet om het beheersen van alle golven. Het gaat erom dat je anticipeert op continue verandering. Dat je niet wacht tot de golven bij je komen, maar actief op zoek gaat naar jouw golf. Jouw uitdaging. Jouw patroon.

Een surfer experimenteert. Valt. Peddelt naar de volgende golf. En heel belangrijk: heeft een beetje plezier tijdens het proces.

Dat is wat een Singularity Surfer doet in 2026. Je zoekt het ritme van de golven in jouw ecosysteem. Je bouwt netwerken om dat samen te doen. Geen hiërarchie, maar netwerken van mensen die met elkaar genieten van het moment. Iedereen vibet met elkaar en overal verschijnen veilige havens om te rusten van het surfen.

Het enige wat een surfer nodig heeft, is één golf om plezierig op te surfen.

Niet alle golven. Eén golf.

Je hoeft niet alle AI-ontwikkelingen bij te houden. Niet alle nieuwe tools te beheersen. Niet elk nieuwsbericht te lezen. Je hoeft alleen jouw golf te vinden en daar vol op in te zetten. De rest mag voorbij rollen.

We zitten er al in

Er is nog nooit een tijd geweest waarin technologische vooruitgang zo snel ging. We hebben geen bewijs dat er ooit een andere intelligentie door een soort op aarde is ontwikkeld die zich zo razendsnel zoveel capaciteiten eigen maakt. Die letterlijk onze hele beschaving naar voren katapulteert op zo’n ongelooflijke manier.

Er is nog nooit een tijd als deze geweest.

Om hiermee om te kunnen gaan, heb je die surf mindset nodig. Je kunt er niet mee dealen als je niet in staat bent om snel de manier waarop je naar dingen kijkt, ze behandelt en ermee omgaat te veranderen. Net als een surfer moet je elke golf zien aankomen en je aanpassen aan de grootte ervan.

Dat is wat een Singularity Surfer is. Iemand die zichzelf kent, zichzelf ontwikkelt en zichzelf verbindt. Iemand die met nieuwsgierigheid en veerkracht leert surfen op de golven van technologische en maatschappelijke verandering.

Positief denken voor een veranderende wereld

En daar gaat onze podcast over.

Elke week bespreken Aragorn en ik de innovaties die ons leven, werk en samenleving vormgeven. We praten over AI, robotica, virtuele werelden, systeemveranderingen en zelfs veranderingen in wat het betekent om mens te zijn.

Wat ons anders maakt?

We zijn geen doomsayers. We hebben een positieve mindset. We discussiëren diep en filosofisch, niet over hoe je meer geld kunt verdienen, maar over hoe we de omkanteling van schaarste naar overvloed zo goed mogelijk kunnen begeleiden. Open en eerlijk.

En we praten niet alleen over nieuwtjes. We ontleden wat het betekent en wat mensen kunnen doen. Praktisch en concreet.

Wat komt er aan? Wat betekent het? Wat kunnen we doen?

Positief denken voor een veranderende wereld.

Als je de podcast nog niet kent, abonneer je dan op Singularity Surfers. En als je meer wilt weten over de surf mindset en hoe je die ontwikkelt, lees dan Golven van Overvloed.

Want zoals ik aan het einde van mijn boek schrijf:

Zij die surfen worden voor gek verklaard door hen die niet nat willen worden.

Word jij ook een Singularity Surfer?

Subscribe now

Begin jaren 2000 waren Crocs het lelijkste schoeisel ter wereld. Die rubber klompen in schreeuwende kleuren voor ziekenhuispersoneel.

Tot een paar chefs in toprestaurants ze begonnen te dragen. Comfortabel, praktisch in die hete keukens. Toen pakte Justin Bieber ze op. Plotseling verschenen ze op fashion weeks, met rare pins erin (Jibbitz). Het werd eerst ironie, toen een statement, toen gewoon... normaal.

Zo gaat dat met kantelpunten. Eerst geleidelijk, soms zelfs onbegrijpelijk en dan opeens… Boem!

Als innovator ben ik gefascineerd door verandering. Welke krachten bepalen of een idee doorsijpelt of juist wegzakt? In Golven van Overvloed beschrijf ik Rogers’ adoptiecurve. Een curve die ik overal, als een soort augmented reality-laag, over de werkelijkheid in trends herken. Of het nu gaat om de adoptie van contactloos betalen, fitness apps of hoe we van ‘googlen’ overgaan naar ‘AI vragen’.

Onlangs tipte Aragorn me op The Tipping Point van Malcolm Gladwell uit 2000, en daarmee vielen nog meer puzzelstukjes op hun plek over hoe producten en ideeën hun weg vinden in de wereld.

Eerlijk gezegd dacht ik: wat kan een boek van een kwart eeuw oud me nog leren? Ik weet toch alles al van kantelpunten? Ik heb het bijna weggelegd na de eerste pagina’s. Maar ik ben blij dat ik doorlas. Want Gladwell geeft niet alleen een theorie, hij geeft je een soort x-ray visie om naar de evolutie van trends door de maatschappij te kijken.

Wat is een kantelpunt?

Dat magische moment waarop een trend, een idee of gedrag een onzichtbare drempel overgaat en zich als een lopend vuurtje verspreidt.

Gladwell beschrijft de anatomie van zo’n sociale epidemie aan de hand van drie wetten:

1. The Law of the Few
Het is bijna altijd een klein groepje mensen met specifieke talenten die het leeuwendeel verspreiden. Gladwell onderscheidt drie typen:

• Connectors (mensen met enorme netwerken die iedereen kennen)

• Mavens (de informatie junkies die graag helpen en alles weten over dat ene onderwerp)

• Salesmen (de overtuigers die zelfs een scepticus aan het twijfelen brengen).

2. The Stickiness Factor
De kwaliteit waardoor een boodschap blijft plakken. Niet alleen de inhoud telt, maar hoe het gepresenteerd wordt. Denk aan hoe Nike’s ‘Just Do It’ niet over schoenen ging maar over identiteit, waardoor je geen product kocht maar een levensstijl.

3. The Power of Context
Mensen zijn veel gevoeliger voor hun omgeving dan we denken. Kleine veranderingen in context kunnen grootschalig gedrag beïnvloeden. Gladwell haalt New York aan: de crime golf van de jaren tachtig werd gekeerd door te beginnen met graffiti verwijderen. De Broken Windows Theory in actie. Als de omgeving fluistert dat alles kan, dan bedenkt de criminaliteit zich niet. Een schoner metrostation bleek een soort sociaal vaccin. En het werkte.

Cascades en olievlekken

Dit patroon zie ik ook terug in Cascades van Greg Satell. Hij stelt dat succesvolle verandering niet komt door massale campagnes of bazen die decreten uitvaardigen, maar door kleine, goed verbonden groepen die een cascade-effect creëren. Kies slim je bondgenoten en bouw je coalitie stapje voor stapje uit. Gedeelde waarden zijn veel belangrijker dan tactiek.

Zo heb ik al mijn innovatieprojecten aangepakt. Bij Salesforce zette ik vanuit het innovatieteam projecten simpelweg in de etalage. Mensen uit verschillende afdelingen staken hun hand op om mee te denken. Met elk nieuw project ontstond een olievlek die snel uitbreidde. Die tweede laag enthousiastelingen fungeerde als missionarissen. Ze hadden pit, drive om anderen te overtuigen.

En dat ging dus via een netwerkstructuur en niet via de org chart hiërarchie.

Maar geldt dit nog in 2026?

Gladwell’s ‘Tipping Point’ heeft de tand des tijds prima doorstaan. Maar wel met nuances, want de overgang van lineaire naar exponentiële groei brengt veel verandering met zich mee. Laten we die drie wetten nog eens onder de loep nemen anno 2026:

The Law of the Few – nu met silicium in plaats van mensen
Vandaag zien we dat een handvol individuen (de 1 à 2% binnen AI-bedrijven, dat is echt een extreem klein percentage van de wereldbevolking!) systemen bouwen die miljarden mensen beïnvloeden. AI-agents zijn de nieuwe Mavens (allesweters) en Connectors (netwerkers) geworden.

Waar een menselijke Maven beperkt is door, tsja, het mens zijn, heeft een AI toegang tot vrijwel alle gedigitaliseerde menselijke kennis. Het is een Maven die nooit moe wordt, nooit vergeet, en altijd beschikbaar is.

En kijk naar TikTok of Instagram. Dat zijn geen passieve vitrines, het zijn Salesmen op steroïden. Ze observeren je micro gedrag (die halve seconde extra bij een puppy video, die snelle scroll bij politiek) en passen hun verkooppraatje real-time aan. Een algoritme weet precies welke emotionele knop bij jou werkt. Het spiegelt je eigen verlangens terug tot je niet meer weet wat van jou was en wat erin geprogrammeerd zit.

De Few zijn niet meer alleen mensen, het zijn systemen!

The Stickiness Factor – van one-size-fits-all naar tailor-made
Vroeger was stickiness een creatieve uitdaging. Hoe maak je een slogan die iedereen onthoudt? Nu kan AI miljoenen variaties van een boodschap testen om te zien welke het beste blijft plakken. Niet bij mensen in het algemeen, maar bij jou specifiek.

We gaan van collectieve stickiness naar hyper gepersonaliseerde stickiness. De boodschap plakt niet omdat hij universeel briljant is, maar omdat hij zo naadloos aansluit bij jouw unieke brein chemie dat hij voelt als je eigen gedachte.

Griezelig en krachtig tegelijk!

The Power of Context – welkom in de memesfeer
Gladwell keek naar de fysieke context. Maar anno 2026 is onze context gefragmenteerd en overal tegelijk. We dragen onze omgeving bij ons in onze broekzak, in onze oordopjes, straks in onze bril.

In Golven van overvloed beschrijf ik de golf van de metaverse. De digitale augmentatie van ons ‘natuurlijke’ bestaan. De metaverse wordt de ultieme contextmachine. Als je de context van een persoon kunt veranderen via digitale lagen, kun je gedrag beïnvloeden op een schaal die Gladwell wellicht nooit voor mogelijk had gehouden.

Onze context is niet meer de straat waarin je woont. Onze context is de memesfeer: een onzichtbare maar allesbepalende laag van data, ideeën en verhalen die ons identiteitsgevoel continu bijstuurt.

Kijk naar Trump. Hij won niet door het beste beleid of de meest coherente argumenten. Hij won door de memesfeer te domineren. Door de gedachten van mensen te bezetten met simpele, herhaalbare frames. Wie de memesfeer beheerst beïnvloed datgene wat andere als ‘werkelijkheid’ beschouwen.

Wat betekent dit?

Hier wordt het ongemakkelijk.

Ten eerste: we lopen het risico de controle over deze kantelpunten te verliezen aan systemen die we zelf niet meer volledig begrijpen. Ooit bouwden we gereedschap. Nu bouwen we gereedschap dat zichzelf verbetert, sneller dan wij kunnen bijbenen.

Ten tweede: de knoppen van deze kantelpunten liggen in steeds minder handen. Een handvol eindbazen van tech bepalen hebben het vermogen om te bepalen welke ideeën zich mogen verspreiden, welke emoties worden versterkt en dus welke werkelijkheden zichtbaar worden.

Wat te doen?

Iedereen wil kennis opdoen, want dan ben je een goede Maven, toch? Maar die strategie is achterhaald. In een gevecht om feiten verlies je het van AI. Altijd.

In plaats daarvan kan je beter een regisseur van je eigen informatiestroom worden. De echte wijsheid zit niet in het antwoord kennen, maar in weten welke vragen je stelt. Welke bronnen je vertrouwt. Welke filters je hanteert. En uiteindelijk: wat je met de relevante antwoorden doet, hoe je ze integreert in je denken en elkaar verder helpt.

Dan word je een moderne Connector. Iemand die zich niet laat opsluiten in een bubbel, maar gemakkelijk beweegt tussen werelden en subculturen. Iemand die daarmee begrip opdoet. Solidariteit in een tijd die ons uit elkaar probeert te trekken.

2026 zal meer kantelpunten brengen dan welk jaar ook hiervoor. Meer ideeën die zich als een lopend vuurtje verspreiden. Good or Bad. Met potentieel meer gedrag dat omslaat.

Hoe beter we met z’n allen doorgronden wat hier aan ten grondslag ligt, hoe beter we deze transformaties ook kunnen begeleiden.

Dankjewel voor het volgen. Als je meer innovatie nieuws wilt, volg dan innovation network op LinkedIn of onze nieuwsbrief (ook op Substack).

Of boek me voor een keynote, waarin ik jouw team of klanten laat zien welke golven van verandering er aan komen en hoe je erop kunt surfen.

Patrick@innovation-network.nl

Subscribe now

Op mijn leesstapel ligt lag een klein, dun boekje uit 1916. Het heet Obvious Adams. Hoewel het al meer dan honderd jaar oud is, noemt marketingexpert Rory Sutherland het een van de beste businessboeken ooit geschreven. En hij heeft een punt. De kracht van dit verhaal is precies wat we nu, in onze wereld van exponentiële ruis, hard nodig hebben.

Mijn motto: combineer de meest recente gebeurtenissen van sociale media met de oude wijsheid van filosofen of uit de klassieke literatuur. Dat is mijn persoonlijke ‘bullshitfilter’. In een tijd waarin we worden doodgegooid met data, nepnieuws en complexe AI-modellen, verliezen we vaak het overzicht. We denken dat we met ingewikkelde problemen ook ingewikkelde oplossingen nodig hebben. Maar de kern van Obvious Adams is juist dit: de meest effectieve oplossingen liggen vaak recht voor je neus, maar we kijken eroverheen omdat we doen wat iedereen doet en wat we altijd al doen.

De man die zag wat voor de hand lag

Het boek volgt Oliver B. Adams, een man die succesvol werd in de reclamewereld, simpelweg door te kijken naar wat de klant echt wilde en dat op papier te zetten. Terwijl anderen zich verloren in ingewikkelde strategieën, deed Adams datgene dat ‘voor de hand ligt’.

In het boek staat een mooi voorbeeld van een papierfabriek. Adams ontdekte dat hun papier handgemaakt werd van witte lompen en puur water. Hij stelde voor dit simpelweg in de advertentie te zetten. De eigenaar lachte hem uit: “Maar dat doet iedereen in onze sector toch zo?” Adams antwoordde: “Ja, maar niemand vertélt het.” Het resultaat? Ze werden de best verkopende papiermaatschappij. De markt was overtuigd dat hun papier beter was, simpelweg omdat de essentie benoemd werd.

Dat zie je nu nog steeds. Elke dag in de supermarkt. Albert Heijn heeft heel slim, bijna schaamteloos, producten gekopieerd van andere merken en ze zetten die op ooghoogte. Net iets goedkoper dan een bekend merk. Veel producten zijn praktisch hetzelfde, maar hoe vaak pakken mensen de duurdere versie omdat het label (de marketingboodschap) vertrouwd voelt. In een wereld van overvloed is vertrouwen de echte schaarste.

De vijf tests voor wat overduidelijk is

Hoe herken je nu zo’n ‘overduidelijke’ oplossing? Robert R Updegraff, de schrijver van het boekje, hanteert vijf tests die vandaag nog steeds relevant zijn:

1. Eenvoud: De oplossing is makkelijk uit te leggen. Denk aan Apple. Geen dikke handleidingen, maar een intuïtieve interface die een kind begrijpt.

2. Menselijke natuur: Het sluit aan bij hoe mensen écht denken en handelen. Kijk naar TikTok. Het speelt perfect in op onze korte aandachtsspanne en de behoefte aan snelle, visuele prikkels.

3. De papiertest: Je kunt het kort en krachtig opschrijven. En dat kost moeite. Mark Twain zei: “Ik bied je bij voorbaat mijn excuses aan voor deze lange brief. Ik had geen tijd om een korte brief te schrijven.” Een echt goed idee past op een bierviltje.

4. De explosie: Wanneer je het hoort, denk je direct: “Waarom heb ik dat niet bedacht?” Denk aan de eenvoud van Airbnb, Uber of Dropbox. Het lost een universeel probleem op een logische manier op. Als het er eenmaal is, kan je het niet meer wegdenken.

5. Timing: Een goed idee moet op het juiste moment komen. De SRV-wagen was zijn tijd ver vooruit, maar vergelijk het met het aantal Picnic karretjes wat nu rond rijd. Google Glass flopte omdat we er niet klaar voor waren, terwijl alcoholvrij bier nu pas de massa bereikt. In 1989 kon 1 cabaretier (Youp van ‘t Hek) het alcoholvrije biermerk Buckler nog zo belachelijk maken dat ze failliet gingen.

Complexiteit als symptoom

Je kunt vaak aan het aantal verkopers zien hoe ingewikkeld een product is. Hoe meer uitleg, hoe meer overtuiging en hoe meer frictie er nodig is, hoe groter het signaal dat het proces niet “obvious” genoeg is.

Netflix heeft geen leger aan verkopers nodig. Je klikt, je kijkt. Tesla had jarenlang nauwelijks een marketingbudget en toch stond iedereen in de rij. Niet omdat alles perfect is, maar omdat de kern voor de klant volstrekt helder is. Zodra je een leger aan mensen nodig hebt om iets uit te leggen, ben je waarschijnlijk aan het vechten tegen een gebrek aan eenvoud.

Innovatie is soms de kunst van het weglaten

We zien dit principe ook terug bij moderne grootmeesters van innovatie, zoals James Dyson. Terwijl de hele industrie blind was en probeerde stofzuigers te verbeteren met ingewikkelde filters en marketingtrucs, keerde Dyson terug naar de absolute essentie. Hij zag een industrieel principe – een cycloon – en stripte de rest weg.

De AI-valkuil: de digitale ratrace zonder richting

Vandaag de dag wil iedereen AI gebruiken, maar te vaak als een turbo op een doodlopende weg. Bedrijven geven vol gas, maar komen nergens. Iedereen wil AI, simpelweg omdat de rest ook AI wil. We volgen de kudde zonder stil te staan bij de koers.

Neem nou al die bedrijven die staan te springen om een AI co-pilot, die automatisch aantekeningen maakt van vergaderingen. Het klinkt als de heilige graal: meer efficiëntie.

Maar de Obvious Adams-vraag is niet: “Hoe kan AI mijn vergadering samenvatten?” De échte vraag is: “Waarom vergaderen we eigenlijk nog?“

Veel bedrijven gebruiken AI technologie om een inefficiënt proces sneller te maken, terwijl we het proces zelf zouden moeten schrappen.

Hetzelfde geldt voor klantenservice: in plaats van een AI-chatbot te trainen om vragen over een onduidelijke factuur sneller te beantwoorden, kun je beter de factuur zo simpel maken dat er geen vragen meer zijn. Of denk aan rapportages: in plaats van AI te laten zwoegen op een wekelijks rapport van 40 pagina’s dat niemand leest, kun je beter één live-getal op een scherm tonen waar iedereen direct op kan sturen.

De fout die veel gemaakt wordt is om te vragen “Wat kan AI voor mijn bedrijf doen?” of “Hoe kunnen we dit proces optimaliseren met een algoritme?” Maar de écht scherpe vraag is:

Ik ben benieuwd naar jullie perspectief. Welk proces in jouw bedrijf of dagelijkse werk zou direct de prullenbak in gaan als je vandaag met een schone lei en de technologie van nu zou beginnen?

Laat het weten in de comments, het levert vaak de mooiste inzichten op voor een volgende golf van overvloed.

Share

Subscribe now

Het is een van de meest gestelde vraag na workshops, meetings of lezingen:

Welke AI-tools gebruik jij eigenlijk?

Mensen kijken me aan met een mix van nieuwsgierigheid en lichte paniek. Ze zijn net overdonderd door de golven van technologische verandering, maar weten niet welke AI tools het waard zijn om in te investeren. En dat snap ik heel goed. Het is overweldigend.

Als je een drukke baan hebt, misschien een gezin, en ook nog eens wilt sporten, lezen of gewoon even geen scherm voor je neus, dan is het nagenoeg onmogelijk om alle AI-ontwikkelingen bij te houden.

No worries. Daarom bestaat het Innovation Network. Wij houden de belangrijkste trends en signalen in de gaten en delen ze met veel plezier.

In mijn boek “Golven van Overvloed” beschrijf ik in het hoofdstuk Verbeter jezelf hoe we in een tijdperk van exponentiële verandering voortdurend moeten blijven leren en ontwikkelen. Deze lijst met tools helpen me denken, creëren, communiceren en analyseren. Dit is dus hoe ik mezelf blijf verbeteren: met een steeds veranderend palet aan digitale superkrachten.

Twee jaar geleden dacht ik dat we naar één allesomvattende AI zouden evolueren. Een soort Jarvis (van Tony Stark) die al mijn vragen kan beantwoorden. De belofte was dat ChatGPT zo’n soort multimodale tool zou worden waar je alles mee kunt doen.

Maar de realiteit is anders. Ik gebruik nu méér gespecialiseerde tools dan ooit. Elke AI heeft zijn eigen karakter, zoals collega’s in een team. De één is analytisch scherp, de ander creatief, weer een ander heeft die droge humor die precies op het juiste moment komt. Je leert ze kennen zoals je collega’s leert kennen, met al hun eigenaardigheden en specialiteiten.

Het is alsof je leert surfen op verschillende stranden wereldwijd. Elke baai heeft zijn eigen golven, stromingen, rotsen. Maar ook zijn eigen cultuur, zijn eigen ritme, zijn eigen community. Pipeline in Hawaii vraagt om andere skills dan winderig Scheveningen.

Efin, hier is mijn digitale-superheld-utility-belt van dit moment:

1. ChatGPT (Mijn standaard go-to)

Sinds 30 november 2022 mijn standaard sidekick. Altijd open op een tweede scherm. OpenAI geniet nog steeds van dat first movers advantage.

De diversiteit van vragen die ik de afgelopen 3 jaar op ChatGPT heb afgevuurd is enorm. Van rekensommen tot vertalingen. Van IT support tot diep filosofische discussies. Brainstorms, adviezen, prompt generatie, analyses, research, advies over games, en nog veel meer.

ChatGPT is gegroeid tot een krachtige augmentatie laag, die verweven is met vrijwel elk aspect van mijn digitale werk: van creatie en analyse tot interactie en reflectie.

Ik werk overigens met het geheugen ‘aan’. ChatGPT weet dat ik een gezin heb, wat mijn voorkeuren zijn en wat mijn bedrijf doet. De AI kan me goed volgen zonder dat ik alles hoef uit te leggen.

Maar... ChatGPT irriteert me ook steeds vaker. Soms heb ik het gevoel dat hij de kantjes ervan afloopt. Als een medewerker die niet meer gemotiveerd is, krijgen sommige vragen steeds vaker standaard antwoorden. Ik moet hem continu doorvragen, en dan slaat hij weer door naar de andere kant. Het lijkt wel of ik hem elke keer een schop onder zijn kont moet geven. En die verdomde emdashes blijven ook maar komen, hoe vaak ik ook zeg dat hij ermee moet stoppen.

Maar goed, met meer dan een miljard gebruikers wereldwijd is dit de general-purpose AI-tool die je oma waarschijnlijk ook al kent. Let’s continue...

2. Claude Sonnet (Schrijf compagnon)

De beste AI - die ik ken - als het gaat om schrijf vaardigheden. Claude voelt als een literaire ghostwriter met wie ik fijn kan sparren. Als ik hem voed met mijn eigen geschreven teksten, dan schrijft hij alinea’s die ik zonder schaamte als eigen werk kan presenteren. Sterker nog, het is soms beter dan mijn eigen werk. Als ik ergens vast zit in een bepaalde flow van een artikel dan helpt Claude me altijd heel behulpzaam naar een vloeiende tekst, die magisch aansluit op mijn intenties. Veel beter dan ChatGPT in stijlgevoeligheid, toon en nuance.

En Claude kan ook schitteren met combinaties van stijlen. De teksten in onze nieuwsbrief bijvoorbeeld zijn gebaseerd op teksten van zowel Aragorn als mijzelf. Claude weet beide stijlen mooi te combineren tot een overtuigende synthese.

3. Canva, Gamma & Kimi K2 (Visuals & Presentaties)

Voor visueel werk gebruik ik veel verschillende instrumenten.

Canva voor alle flyers, social posts, print voor onze workshops, slides voor in mijn keynotes, infographics en event branding. Een paar slides maken in Canva voelt als tekenen met stiften op een whiteboard. In Canva klopt alles intuïtief. Bij PowerPoint? Alles zit net achter drie menu’s verstopt.

Gamma en Kimi K2 zijn game-changers voor presentaties. Je voert een outline in, en zij genereren visueel consistente decks met een professioneel ontwerp.

Soms maak ik van een klant gesprek of projectoverleg een visuele samenvatting in de vorm van een website. Een paar klikken en de hele conversatie wordt omgezet in een grafisch verslag dat er strak uitziet én precies laat zien wat we hebben besproken. Altijd een succesnummer bij klanten.

Tip: denk eerst goed na over de structuur van je verhaal. Bouw je presentatie op in hoofdstukken. Ik gebruik vaak ChatGPT om me te helpen bij het uitdenken van die outlines, waarna ik in Gamma of Kimi K2 het visuele werk afmaak. Ik verwijs dan naar de website van de klant om te styling te kopiëren. Of, nog beter, soms staat het brandbook van een klant online en dan lever ik die mee. Ideaal voor pitches en workshops.

4. Grok & Perplexity (Onderzoek)

Over Grok hoor je mensen wat minder vaak praten in Nederland, maar ik vind het een fantastische AI. Het is geïntegreerd in X en is daardoor heel handig om realtime het nieuws te volgen, direct uit de stroom van het publieke debat.

Elon heeft als visie om X de ultieme truth-seeking AI companion te maken. En dat merk je in de conversaties. De toon van X is duidelijk anders. Het is snediger, soms provocerend, soms ook creatiever. Als ik bijvoorbeeld een brainstorm wil doen, bijvoorbeeld om een leuke project titel te verzinnen, dan is Grok mijn go-to.

En... Grok wordt heel snel slimmer. Elon zou Elon niet zijn als hij geen indrukwekkende strategie had. Het datacenter “Colossus” dat hij in 122 dagen uit de grond stampte bevat 100.000 NVIDIA H100 GPU’s. Daarmee kan je alles wat op Netflix staat in 1 seconde analyseren. En Colossus 2 komt eraan met 10x meer capaciteit.

Perplexity is echt geweldig voor (onder)zoeken. Je stelt een vraag, en de tool zoekt het web af, geeft bronvermelding en biedt een goed leesbare samenvatting. Het leidt je steeds tot mooie verdiepende vragen. Perfect als je een rabbithole induikt met bijvoorbeeld een wetenschappelijk vraagstuk, zoals bijvoorbeeld quantum mechanica. Perplexity geeft je dan allerlei links en related topics om meer kennis op te doen over het onderwerp.

Het bijzondere is dat je kunt kiezen welk taalmodel je gebruikt: Claude, Gemini, Kimi K2, etc. Je moet daar overigens wel een pro abonnement voor hebben, ideaal als je niet allemaal verschillende abonnementen wilt hebben. Perplexity geeft je toegang tot de belangrijkste modellen.

Tip: als je een Revolut abonnement hebt (premium of hoger) krijg je er 12 maanden Perplexity bij.

5. GenSpark (AI-agent)

GenSprak is een hidden gem en zoveel meer dan een chatbot, dit is echt een AI agent Je stelt een complexe taak en hij voert het uit. Zelfstandig.

Een voorbeeld: ik vraag GenSpark geregeld om een website te maken voor een groep bedrijven rond een van onze innovation dinners, met elk hun eigen AI-uitdagingen. Binnen enkele minuten genereert hij een voorstel. Beelden, tekst, structuur, alles. Het is alsof ik een designer én researcher heb gevraagd om een marktonderzoek te doen en dat mooi terug te presenteren. Niet perfect! Maar wel waanzinnig snel en indrukwekkend.

Maar ik gebruik het niet alleen voor grotere klussen. Ook voor snelle, creatieve acties zoals image generation is GenSpark briljant. Net als Perplexity geeft het toegang tot meerdere modellen en doet dat heel fijn bij image generatie. Je voert één prompt in en krijgt visuele output van modellen als NanoBanana, SeaDream, Flux en Recraft naast elkaar. Even vergelijken, eentje kiezen, en dan met dat model verfijneren tot je precies hebt wat je zoekt. Het voelt als live schakelen tussen verschillende stijlen en smaken, alsof je vier designers tegelijk aan het werk hebt.

6. Gemini (Mijn mobiele assistent)

Ik ben overgestapt van Apple naar Pixel. Niet voor de camera, niet voor de prijs, maar puur voor Gemini. Apple bleef zo verschrikkelijk achter op AI-gebied dat ik het niet meer kon verkopen aan mezelf. Gemini is wél die slimme assistent die Siri altijd had moeten zijn.

Gemini is Google’s AI-assistent, diep geïntegreerd in Android. “Hey Google” is mijn nieuwe mantra. In de browser gebruik ik Gemini niet zo veel, maar op mijn telefoon constant. Een assistent die écht begrijpt wat je bedoelt. Van “stuur een WhatsApp naar...” tot “Graag deze route naar...” tot complexere vragen over documenten die ik open heb staan. Ook meteen geïntegreerd in Google Home waarmee ik met spraak licht, temperatuur en geluid in huis kan regelen.

Wat mensen vaak niet weten: Gemini kan real-time meekijken met je scherm. Dat is echt superhandig. Je kunt vragen stellen over wat je ziet, zoals “Wat betekent deze grafiek?”. Hij kan tekst uit afbeeldingen halen die je bekijkt, en zelfs YouTube-video’s samenvatten terwijl je ze bekijkt. Ook handig: hij kan conversaties in meerdere talen tegelijk voeren en met een druk op de knop testen vertalen via je camera.

Een andere killer feature die weinig mensen gebruiken: Hij kan direct in je Gmail zoeken (”vind die mail van vorige week over het marketingplan”), je Google Drive doorzoeken, en interacteren met alle andere Google applicaties.

7. Suno 5.0 (Muziek)

Suno is een AI die muziek genereert. En die moet je echt een keer proberen! Je krijgt een flink aantal credits bij een gratis account.

Je geeft een prompt (of zelfs lyrics) en krijgt een complete song terug. Ik gebruik het voor keynotes waar ik gepersonaliseerde songs maak voor mensen in het publiek. Stel je voor: een song gebaseerd op iemands LinkedIn-profiel. Het publiek smelt.

Voor mijn DJ-sets experimenteer ik ook met Suno, maar dat werkt nog niet optimaal. De intro’s en outro’s zijn niet smooth genoeg voor naadloze mixen. En als je meerdere tracks achter elkaar maakt, lijken ze teveel op elkaar. De AI heeft duidelijk nog bepaalde patronen waar hij niet uitkomt. Maar de potentie is gigantisch. Kijk maar eens goed naar je Spotify feed, de kans is groot dat je er ongemerkt al AI songs tussen hebt staan. Zoals bijvoorbeeld “Walk My Walk”.

8. MyMind & NotebookLM (vormen mijn tweede brein)

Ik surf de hele dag op golven van informatie. Zoveel interessante dingen die voorbijkomen, waar ik allemaal wat mee wil doen. Maar aandacht is schaars, dus ik moet het goed categoriseren. Daarvoor heb ik een routine ontwikkeld die draait om drie sleutel tools.

Google Keep gebruik ik als snelle “doe later” lijst. Alles wat ik moet onthouden maar niet direct kan uitwerken.

MyMind is visuele bookmark-manager met AI. Eén klik op de browserknop en de hele webpagina is opgeslagen, automatisch getagd en altijd vindbaar. Hij herkent wat er op de pagina staat en categoriseert het voor je. Het is mijn tweede brein voor alles wat ik ooit interessant vond.

Notebook LM (van Google) gebruik ik voor diepere analyse. Ik upload documenten, artikelen, YouTube-video’s. Deze vormen een mini data lake en daar kan ik dan vragen aan stellen, samenvattingen van maken, zelf een podcast van genereren die ik dan in de auto kan luisteren. Perfect om me voor te bereiden op een gesprek met een klant of voor wat dieper onderzoek in een onderwerp dat me fascineert.

9. Wispr Flow (Dicteren)

Dit artikel is eerst ingesproken met Wispr Flow. Het is dicteer-software op steroïden. Deze tool vangt mijn gedachten met precisie, in elke taal, over elke applicatie heen. Dat laatste is erg handig.

Het verschil met gewone dicteer-software? De nauwkeurigheid is bizar hoog. Vandaar ook de naam. Het is zelfs zo nauwkeurig dat je on-the-go kunt fluisteren tegen je smart-phone om tot je verbazing te zien dat je gefluisterde audio bericht is omgezet in tekst op je scherm.

E-mails, blogs, WhatsApps, ik spreek ze gewoon in. Dat gaat een stuk sneller dan typen. Veel sneller. En het is niet alleen sneller dan typen, je kan soms beter in een denk flow komen omdat je dan minder gelimiteerd word door de snelheid van een toetsenbord als interface. Je hoeft niet foutloos te dicteren. AI pikt de essentie er toch wel uit en zet het moeiteloos om naar een vloeiende eindtekst.

10. Lovable (Vibe coding)

Voor het bouwen van software zonder te kunnen programmeren heb ik verschillende tools geprobeerd. Bolt, Cursor, Claude’s Code. Maar Lovable heeft voor mij de fijnste interface en luistert het beste naar wat ik wil.

Je beschrijft wat je wilt bouwen, en de AI schrijft de code voor je. Je ziet direct het resultaat, kunt aanpassingen vragen, en binnen een uur heb je een werkende app.

Dit super jonge concept heet “vibe coding” en ik vind die term onwijs goed passen. Ik weet niet hoe het voelt om te programmeren, maar wel hoe een flow state voelt, of een mix-vibe in een DJ set. En dit geeft hetzelfde magische gevoel van creatie. Ook als je niet can coderen. Misschien wel meer zelfs.

Als je dit nog niet geprobeerd hebt: blokkeer een middag en duik erin. Het is verslavend leuk. Binnen Innovation Network zijn we zelfs bezig met het ontwikkelen van een masterclass.

Tot slot

Na jaren van intensief experimenteren met deze (en nog veel meer) tools, zie ik een aantal fascinerende patronen ontstaan:

Ten eerste: De hoeveelheid werk die één persoon kan verzetten met de juiste AI augmentatie is exponentieel gegroeid. Wat ik nu doe was vijf jaar geleden compleet ondenkbaar.

Ten tweede: Die belofte van één AI die alles kan? Vergeet het. Voor nu. We gaan juist naar meer specialisatie. Elke tool heeft zijn eigen persoonlijkheid, zijn eigen specialiteit. Het is een orkest geworden, geen solo-act en jij bent de dirigent!

Ten derde: Je moet blijven experimenteren. Elke tool evolueert, elke week zijn er updates, nieuwe spelers komen op de markt. Wie daar zijn ogen voor sluit, mist niet alleen een stuk productiviteit, maar ook een goed beeld van het exponentiële decor waartegen het leven zich momenteel ontwikkeld.

Het is alsof je leert surfen op onbekende stranden. Elke golf van verandering heeft een andere kustlijn, met andere stromingen, andere locals, en andere muziek in de strandtent.

Kies je tools. Speel ermee. Faal ermee. Leer ermee. En ontdek welke digitale superkrachten jij kunt ontgrendelen. Uiteindelijk zijn de tools slechts een middel. Het draait om wat jij ermee kan realiseren, om jouw stijl van surfen op deze golven van overvloed.

P.S. Veel van de bedrijven achter deze tools hebben leuke Black Friday-deals. November is een perfect moment om abonnementen af te sluite.

Wist je dat Google in 2017 al de techniek ontdekte waarmee OpenAI een van de meest invloedrijke bedrijven ter wereld is geworden?

In 2017 publiceerde Google een baanbrekend artikel: Attention is all you need. Het bleek dé technische doorbraak voor generatieve AI. Een geniale titel die mij keer op keer aan het denken zet over aandacht als een resource.

Dat techbedrijven je data willen, wisten we al. Maar de strijd om je aandacht raakt iets veel diepers: je identiteit, je essentie, je menselijkheid.

De laatste schaarse grondstof

We leven in een tijdperk van overvloed. Mijn boek Golven van Overvloed gaat over alles wat (exponentieel) groeit: kennis, technologie, mogelijkheden, welvaart. Maar er is één ding dat niet meegroeit: jouw aandacht.

Je hebt 24 uur per dag. Trek daar 8 uur slaap vanaf (als je geluk hebt) en je houdt 16 uur over. Zestien kostbare uren waarin je moet kiezen waar je je spotlight op richt. Want aandacht is als een spotlight: krachtig, maar smal. Je kunt hem maar op één ding tegelijk richten.

Herbert Simon zag dit al in 1971 aankomen. Deze Nobelprijswinnaar waarschuwde: “In een wereld rijk aan informatie, creëert informatie een tekort aan datgene wat het consumeert.“ En wat consumeert informatie? Juist: aandacht!

De explosie die niemand hoort of ziet

Ik werk aan het front van innovatie. De hele dag word ik op mijn feeds overspoeld met nieuwtjes van nieuwe AI modellen tot nieuwe toepassingen in wetenschap en bedrijfsvoering. Ik hoef de verdubbeling niet meer te deduceren. Ik zie het gebeuren. Letterlijk. Waar ik vroeger een artikel per week las over een doorbraak, zijn het er nu tientallen per dag.

Maar het gaat verder dan bruikbare innovaties. Er is nog veel meer niet-bruikbare informatie. Tegenwoordig bekend als AI slop. We produceren nu elke seconde meer data dan de hele mensheid deed in de 19e eeuw. Er komt dagelijks meer muziek uit dan in heel 1989. Je hebt meer toegang tot films en series dan je ooit kan consumeren. Meer games dan je kan spelen, meer podcasts, apps en meningen dan je kunt verwerken, meer virtuele werelden dan echte bestemmingen om te verdwalen. En die hoeveelheid verdubbelt elk jaar!

Dit is wat ik de Metaverse noem: een onzichtbare, maar o zo reële laag van digitale content die onze planeet omhult. Memes, tweets, video’s, podcasts, blogs, een eindeloze stroom van menselijke expressie, steeds meer in symbiose met AI. Je ziet de Metaverse (of technosfeer) niet zoals je mist ziet, maar het is er. En het wordt elke dag dikker.

En dat is enorm verontrustend! Omdat we het niet zien, niet direct empirisch waarnemen, onderschatten we de impact op ons dagelijks leven. Onderschatten we hoe we dagelijks worden beroofd van het belangrijkste wat we te geven hebben: aandacht.

Je aandacht is je vrije wil

Er zijn twee manieren waarop je aandacht werkt: gefocust of ongefocust.

Als je focust, zoom je in. Je richt je spotlight bewust op één ding: een persoon, een taak, een gedachte. Dit is een actieve keuze. Maar let op: zelfs deze ‘vrije keuze’ is beperkt. Je kunt alleen kiezen uit wat de wereld je aanreikt. Je omgeving bepaalt waar je aandacht kan landen. Zo vrij is die wil dus ook weer niet.

Als je niet focust, gebeurt er iets anders. Dan wordt je aandacht een blaadje in de wind. Hij waait naar wat het hardst roept, het felst flikkert, het sterkst triggert. Je denkt dat je ontspannen rondkijkt, maar in werkelijkheid word je geleefd. Door je omgeving. Door je gewoontes. Door je notificaties. Door algoritmes die precies weten welke knopjes ze moeten indrukken.

Dit is de essentie: je omgeving is niet neutraal. Hij is geprogrammeerd om je aandacht te vangen. School eist aandacht. Werk eist aandacht. Maar vooral: entertainment eist aandacht. De algoritmes weten dit. En ze zijn meedogenloos. Ze kennen je beter dan jij jezelf kent. Daniel Kahneman onderscheidde twee denksystemen: het snelle, instinctieve systeem 1 en het langzame, rationele systeem 2. Raad eens welke de algoritmes targeten?

Tristan Harris, ex-Google ethicus, noemt het “the race to the bottom of the brain stem”. Een wedloop naar de diepste, meest primitieve delen van je brein. Elke app, elk platform, elke notificatie is geoptimaliseerd om je reptielenbrein te triggeren. Voor je het weet ben je dertig minuten verder, en weet je niet eens meer waarom je je telefoon pakte.

Aandacht is liefde

Op dit punt zou Tina Turner waarschijnlijk haar wenkbrauw optrekken en vragen: what’s love got to do with it? Nou, meer dan je denkt. Want aandacht is de meest zuivere vorm van liefde die we kennen.

Strip alle romantiek van liefde af en wat blijft er over? Aandacht. Echte, onverdeelde aandacht. Het volledig aanwezig zijn bij iemand. Je spotlight richten en hem daar houden.

”Love is a pure attention to the existence of the other”, aldus de Franse filosoof Louis Lavelle.

Met die wetenschap is het confronterend om je te realiseren wat er op het spel staat wanneer gewoonten, overvloed en algoritmes je aandacht (en daarmee je vermogen tot liefde) kapen.

De eerste die dat voelt, ben jijzelf. Je gedachten blijven oppervlakkig, voortdurend overstemd door nieuwe impulsen. Diepe(re) verbindingen in je brein krijgen geen kans om te ontstaan. En als je zelf al niet de juiste aandacht claimt, hoe kun je die dan schenken aan iemand anders?

Dan sijpelt het door naar de belangrijkste mensen om je heen. Je partner, je kinderen, je vrienden. Niet dramatisch, maar sluipend. Je bent er wel, maar niet écht. Je hoort ze praten, maar luistert niet. Je kijkt naar ze, maar ziet ze niet. De sleur en routine nemen het over. Je gedachten dwalen af. En voor je het weet leef je op een soort automatische piloot. Hier regeren de gewoontes, de algoritmes, de patronen. Je wordt geleefd. Je denkt dat je kiest, maar de keuzes zijn al voor je gemaakt.

Het steeds weer terugbrengen van je aandacht naar waar je hem écht wilt hebben is dé belangrijkste vaardigheid van onze tijd. Niet productiviteit. Niet multitasken. Maar aandacht geven!

Dus wat kan je doen? Je kunt de technosfeer niet negeren, je bent ermee verbonden. Je kunt ook niet alles consumeren, dat is alsof je de oceaan wilt opdrinken.

De enige optie: leren surfen op de golven van overvloed.

Kijk naar een surfer. Golven rollen. De ene na de andere, eindeloos. Duizenden golven per dag, op evenveel stranden over de hele wereld. Miljoenen per jaar. Een surfer kan ze niet stoppen. Hij kan ze niet beheersen. Hij kan ze niet allemaal surfen.

Elke golf die hij laat gaan is een gemiste kans. Een FOMO-moment. “Die was perfect!” Maar een wijze surfer weet: Als je treurt om de golf van daarnet, mis je de golf van nu. De oceaan van mogelijkheden, informatie, keuzes is oneindig. Je druk maken over alle golven die je niet kunt pakken is niet alleen zinloos, het is arrogant. Alsof jij, één surfer, de hele oceaan zou kunnen berijden.

De waarheid is eenvoudiger en mooier: je hoeft maar één golf tegelijk te surfen. Eén golf van de miljoenen. En dat is genoeg. Sterker nog, dat is alles wat je kunt. Die ene golf, met volle aandacht, met heel je wezen. Dat is waar het om gaat.

De kunst is kiezen. Accepteren. En dan die ene golf rijden alsof je leven ervan afhangt. Want in zekere zin is dat ook zo.

Maar hoe doe je dat praktisch?

Hoe bescherm je je meest kostbare bezit? Een paar dingen die ik heb geleerd:

1. Meditatie is essentieel. Het is basisonderhoud voor je brein. In de oosterse filosofie kennen ze het concept van de “monkey mind”, de geest die van tak naar tak springt. Meditatie is simpelweg het trainen van je spotlight. Het bewust kiezen waar je hem op richt, in plaats van dat hij wild in het rond zwaait.

2. Gebruik AI als digitale voorproever. Andrej Karpathy, een van de grootste AI-denkers van dit moment, tweette iets cools: “99.9% of attention is about to be LLM attention, not human attention.” Precies. Als AI 100x meer content creëert, moet AI ook 98% ervan lezen en alleen die 2% doorlaten die écht menselijke aandacht verdient.

   Dit is een strategie die nog niet veel mensen bewust toepassen. Kunstmatige aandacht inzetten om menselijke aandacht te beschermen. Laat AI je feeds scannen, samenvattingen maken, patronen herkennen. Niet om meer te consumeren, maar om bewuster te kiezen wat jij zelf consumeert. Het is alsof je een heel team van slimme assistenten hebt die de informatie-tsunami voor je filteren, zodat alleen de echte waardevolle informatie bij jou terechtkomt.

3. Creëer heilige momenten. Telefoonloze maaltijden. Schermloze avonden. Wandelingen zonder podcasts. Momenten waarop je je spotlight wat vrijer kan richten op wat er werkelijk toe doet voor je: de mensen om je heen, de wereld zoals hij is, niet zoals hij virtueel wordt gepresenteerd. Bij ons thuis werkt een periodieke digitale detox heel goed.

4. FOMO’s zijn onverstandig. Fear of Missing Out is een onvermijdelijke metgezel in een wereld van overvloed. Het vertelt je dat er meer is dan je ooit kunt ervaren. Het dwingt je te kiezen. En kiezen is wat je menselijk maakt.

Even aandacht voor een goed einde 😄

In een wereld van overvloed is aandacht de ultieme valuta. Je hebt er maar een beperkte voorraad van en een exponentieel groeiend aantal manieren om die uit te geven.

De vraag is niet, zoals bij Google: hoe krijg ik meer aandacht? De echte vraag is: waar geef jij de jouwe aan?

Want dat is de keuze die er werkelijk toe doet. Aandacht is de wijze waarop jij je realiteit vormgeeft.

Drie weken lang trok ik met mijn gezin door Japan. Een van mijn belangrijkste doelen was het originele werk van Katsushika Hokusai te zien: De Grote Golf van Kanagawa. Die iconische golf inspireerde me bij het schrijven van mijn boek Golven van Overvloed. Wat ik niet had verwacht, is dat deze reis me zulke diepe lessen zou geven over overvloed en delen.

De zoektocht naar het origineel

Voor mijn vertrek probeerde ik uit te zoeken waar ik Hokusai's meesterwerk kon bewonderen. Maar in tegenstelling tot de Mona Lisa, die netjes haar plaats heeft in het Louvre, bleek er geen enkel museum te zijn waar het origineel hangt. Wel vond ik het Hokusai Museum in Tokio, waar ik meteen kaarten voor kocht.

De Grote Golf heeft me altijd gefascineerd omdat het die eeuwige menselijke strijd met de natuur zo prachtig weergeeft. Mensen in hun kwetsbare bootjes, trotseren de reusachtige golven. Tegelijkertijd zijn we zelf onderdeel van diezelfde natuur die we proberen te temmen. Het leek me de perfecte metafoor voor onze tijd, waarin we worstelen met technologische veranderingen die we zelf hebben ontketend.

Maar toen ik eenmaal in het museum stond, ontdekte ik iets wat mijn perspectief heeft verrijkt.

De kunst van het delen

De Grote Golf is namelijk geen uniek schilderij. Het is een houtsnede. En dat betekent dat Hokusai niet één exclusief kunstwerk maakte, maar een vorm koos waarmee hij zijn kunst kon verspreiden. Hij creëerde eerst 36, later 46 verschillende perspectieven op Mount Fuji. Allemaal vanuit een ander gezichtspunt, allemaal een andere manier om naar diezelfde imposante berg te kijken.

En van elke houtsnede bestaan er meerdere versies. Elke keer dat iemand de plaat opnieuw inkte en drukte, ontstond er een subtiel andere versie. Verschillende tinten blauw, net iets andere accenten. Het was geen gebrek aan perfectie, het was de perfectie van diversiteit.

Toen dit tot me doordrong, kreeg ik een fantastisch gevoel. Hier stond ik voor het werk van een man die 200 jaar geleden al begreep wat ik nu pas ontdek: dat waarde niet komt van schaarste, maar van toegankelijkheid. Hokusai koos er bewust voor om zijn kunst niet exclusief te maken, maar ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen ervan konden genieten.

Hij dacht na over verspreiding, over het bereiken van meer mensen. In plaats van één collector gelukkig te maken met een uniek stuk, wilde hij dat iedereen de schoonheid van Mount Fuji kon ervaren vanuit verschillende perspectieven. Overvloed avant la lettre 🙂

De perfectie van onvoltooidheid

Wat me ook raakte, was Hokusai's levenshouding. Deze man werd 90 jaar oud. Een uitzonderlijke leeftijd voor iemand uit de 19e eeuw. Hij was obsessief perfectionistisch, tekende dezelfde figuren honderden, misschien wel duizenden keren om tot de essentie te komen. Toch zei hij op zijn sterfbed: "Als de hemel mij nog maar vijf of tien jaar had gegeven, dan zou ik een echte kunstenaar zijn geworden."

Na 70 jaar kunstenaarschap voelde hij zich nog steeds een leerling. Die houding en het besef dat perfectie een reis is en geen bestemming, spreekt me enorm aan. In onze tijd van snelle oplossingen en instant expertise kunnen we iets leren van Hokusai's doorzettingsvermogen.

Lessen van de roltrap

Maar Japan leerde me niet alleen iets over kunst en kunstenaars. De maatschappij zelf maakte de meeste indruk. Drie weken lang ervaarde ik een samenleving die draait op een fundamenteel andere as dan de onze: niet op individuele rechten en vrijheden, maar op collectieve verantwoordelijkheid.

Neem iets simpels als een roltrap. In Nederland staan er bordjes: rechts staan, links lopen. Maar niemand let erop. Mensen staan waar ze willen, dromen voor zich uit, blokkeren de doorgang. In Japan staat iedereen automatisch aan een kant, zodat mensen met haast rechts kunnen passeren. Die kant is zelfs verschillend in verschillende steden, maar iedereen conformeert zich.

Het fascinerende is dat dit niet specifiek Westers versus Oosters is. In Engeland staan mensen ook netjes rechts. Het gaat om iets diepers: om de vraag of je eerst denkt aan jezelf of eerst aan de ander. En paradoxaal genoeg levert die tweede houding uiteindelijk meer vrijheid op voor iedereen.

De kracht van sociale cohesie

In het openbaar vervoer zie je dat verschil nog duidelijker. Geen geduw en getrek om de trein in te komen. Niemand die Youtube video's op speakers afspeelt of luid telefoongesprekken voert. Iedereen zit op zijn telefoon, maar niemand is anderen tot last. Er heerst een stilte die niet gedwongen voelt, maar respectvol.

Ook de openbare ruimte wordt door iedereen samen schoon gehouden. Het opvallende is: er zijn vrijwel geen prullenbakken. Toch ligt er nergens vuil. Ze hebben samen een cultuur gecreëerd waarin iedereen verantwoordelijkheid neemt voor de gemeenschappelijke leefruimte.

Je eet ook niet lopend op straat. Niet alleen om te voorkomen dat je iets laat vallen, maar uit respect voor het moment van eten zelf. Die aandacht voor details, die onthaasting, dat bewustzijn van wat je aan het doen bent… Het straalt een rust uit die ik in onze westerse wereld vaak mis. En waar ik mezelf ook te vaak schuldig aan maak. Door te gehaast te leven.

De wijsheid van ouderdom

Wat me ook opviel, was hoe anders Japan omgaat met vergrijzing. Waar wij ouderdom vaak zien als een last, omarmt Japan het als een bron van waarde. Er is zelfs een nationale feestdag voor ouderen. Publieke ruimtes zijn ingericht met handgrepen, lage wasbakken en noodknoppen. Ik zag ouderen actief deelnemen aan het maatschappelijke leven, niet weggestopt maar gewaardeerd om hun wijsheid en ervaring.

Ook technologie wordt anders benaderd. Waar wij robots vaak zien als bedreiging van onze banen of vrijheid, worden ze in Japan omarmd als helpers. De manier waarop ze kleine robotjes schattig maken, heeft niets dystopisch. Het is een samenleving die technologie ziet als uitbreiding van menselijke mogelijkheden, niet als vervanging ervan.

De balans tussen vrijheid en solidariteit

Na deze reis staat één ding voor me vast: vrijheid zonder solidariteit maakt meer fragiel dan je denkt. Tegelijkertijd geeft vrijheid ons wel de innovatie die we nodig hebben om vooruit te komen. Misschien ligt de kunst in het vinden van de balans.

Net zoals Hokusai verschillende perspectieven op Mount Fuji liet zien, zijn er misschien ook verschillende manieren om naar onze samenleving te kijken. Mijn boek Golven van Overvloed is zo'n perspectief, een manier om om te gaan met de exponentiële veranderingen van onze tijd. Maar er zijn meer versies mogelijk, meer manieren om op deze golf van verandering te surfen.

De les die Japan me leerde, is dat we onze eigen golf kunnen pakken en onze eigen creativiteit kunnen behouden, maar wel in het ritme van ons netwerk, onze gemeenschap, onze mensheid als geheel.

Zoals Hokusai al 200 jaar geleden begreep: echte overvloed ontstaat niet door iets schaars te maken, maar door het zo te delen dat iedereen ervan kan profiteren.

Misschien is dat wel de essentie van surfen op golven van verandering: niet tegen de kracht vechten, maar ermee meebewegen.

Elke zomer, na de rust van de vakantie, begint voor mij een ritueel van reflectie. Pen en papier, of eigenlijk laptop en muis, voor een persoonlijk manifest waarin ik mezelf de vraag stel: wat kan beter, en hoe verrijk ik het leven van mezelf, mijn gezin, en de mensen om me heen? Gewoonlijk blijft zo'n manifest beperkt tot een paar pagina's, soms zelfs gewoon bullet points in mijn notities-app. Praktische puntjes waar ik zo nu en dan naar terugkeer voor een dosis motivatie. Een kompas voor het komende jaar.

In de zomer van 2023 begon ik - zoals altijd - te schrijven, maar deze keer stopten de gedachten niet. Ze bleven maar stromen, en voor ik het wist was mijn eenvoudige manifest uitgegroeid tot een manuscript voor een boek. Wat hield me deze keer wakker? Het was het principe van onbegrensde groei dat ik overal om me heen zag. Technologie die exponentieel versnelt, bedrijven die elk kwartaal moeten groeien, data die verdubbelt, AI die slimmer wordt, steden die uitdijen. Zelfs ons sociale leven dat zich eindeloos uitbreidt via platforms en netwerken. Al die groei fascineerde me, maar hield me ook wakker met vragen die niet meer pasten op een A4'tje.

Dit manifest was anders, omdat de wereld anders was geworden. De technologische ontwikkelingen volgen elkaar inmiddels zo snel op dat het bijna onmogelijk is geworden om een jaar vooruit te kijken, laat staan verder. Mijn gebruikelijke jaarlijkse blik vooruit was overgenomen door verwondering over hoe de wereld - het decor waarbinnen ik plannen maak - zal blijven veranderen, zal blijven groeien. En plotseling realiseerde ik me dat groei het thema was waarover ik dieper moest nadenken, omdat het de sleutel vormde tot het begrijpen van onze tijd.

Groei fascineert me mateloos. Als onderdeel van een generatie die de overgang van analoog naar digitaal bewust heeft meegemaakt, vroeg ik me al in de late jaren 80 af hoe de wereld eruit zou gaan zien in de 21e eeuw. Geboren in 1974, groeide ik op in een tijd waarin technologische doorbraken elkaar opvolgden met jaren ertussen - de personal computer, de cd-speler, de mobiele telefoon. Maar er hing een belofte in de lucht dat deze cyclus zou versnellen, dat die jaren maanden zouden worden, en die maanden dagen. Ik fantaseerde over een krant waarin elke dag een nieuwe uitvinding gepresenteerd zou worden, een wereld waarin innovatie de dagelijkse routine zou worden.

De werkelijkheid bleek nog veel gekker dan mijn wildste fantasieën. Mijn sociale media kanalen stromen over van nieuwe ontdekkingen, applicaties en technologische vooruitgang - per minuut! Het stroomt voorbij op mijn scherm in een eindeloze stroom van nieuwe doorbraken, nieuwe mogelijkheden en daarbij nieuwe vragen. En steeds vaker word ik geconfronteerd met een oude wijsheid van Socrates: er is zoveel dat ik niet weet, mis of zal weten. De trendlijn is echter onmiskenbaar: deze golven van verandering zullen in de 21e eeuw blijven toenemen en deze turbulente oceaan van vernieuwing wordt óf onze zondvloed óf een regenboog van vooruitgang.

Daarom ben ik gaan zoeken naar woorden, concepten en een strategie om de aankomende golven te doorgronden. Eerst voor mezelf: hoe kan ik mijn leven zo inrichten dat ik een positieve bijdrage lever? Die persoonlijke zoektocht bracht me bij de grotere vragen die ieder mens uiteindelijk tegenkomt: wat is de bedoeling, en wat is mijn rol? Het zijn de vragen van mijn tweede leven. Dat begon op het moment dat ik me realiseerde dat ik er maar één had. Zoals Confucius het uitdrukte: We hebben twee levens, en het tweede begint wanneer we beseffen dat we er maar één hebben. Tussen alle informatie en mogelijkheden die op me afkomen, had ik een kompas nodig. Iets om te navigeren tussen wat belangrijk is en wat ruis.

Tussen de zomer van 2023 en nu is er ongelooflijk veel gebeurd. Dit boek begon als het laatste boek over AI dat niet met AI geschreven zou worden, maar AI ontwikkelde zich zo snel dat ik uiteindelijk toch AI heb omarmd in de afronding van het schrijfproces. Tegelijkertijd heeft zich razendsnel rondom mij een prachtig netwerk van aanjagers, denkers en vrienden verzameld. Zo ontstond het Innovation Network, omdat ik steeds sterker overtuigd raakte van de rol die ik wilde spelen in deze transitie. En ik ben onwijs dankbaar voor alle vrienden van het Innovation Network en mijn maat Aragorn, die mijn gedachten continu hebben aangescherpt en zo hebben geholpen om dit boek tot leven te brengen.

De urgentie werd me steeds duidelijker naarmate ik dieper groef in de patronen van exponentiële groei. We leven in een tijd waarin alles sneller gaat, slimmer wordt, en we nagenoeg alle ideeën die we hebben tot uitvoer kunnen brengen. De kanteling van schaarste naar overvloed maakt meer mogelijk dan ooit. En dat maakt het paradoxaal genoeg moeilijker om te weten wat je moet doen, of wie je eigenlijk bent tussen al die veranderingen. Deze overgang zal gepaard gaan met heftige transformaties: economisch, ideologisch, sociaal en nog veel meer. En daarom is het zo van belang om nu wijs te handelen. Als we de golven (van verandering) niet leren begrijpen en ermee leren omgaan, lopen we het risico te verdrinken in die golven in plaats van erop te surfen.

Datgene wat de mensheid altijd zingeving gaf, is aan het veranderen. De traditionele kaders waarin we betekenis vonden - werk, religie, gemeenschap - worden door exponentiële technologie opnieuw gedefinieerd. Juist daarom moest ik dit boek schrijven. Eerst voor mezelf, toen voor jou. Want ik realiseerde me dat dit niet alleen mijn persoonlijke zoektocht was, maar een gedeelde uitdaging voor iedereen die probeert te navigeren in deze tijd van ongekende verandering.

Het resultaat is een brug tussen geschiedenis en toekomst geworden. Door uit te zoomen op de uitdijing van kennis, technologie en cultuur, kunnen we verbanden zien en beter begrijpen waar we naartoe gaan. Golven van Overvloed is mijn verkenning van structuren en patronen: hoe ze ontstaan, hoe ze zich ontwikkelen en hoe ze onze wereld vormen. Ik laat zien hoe vijf grote golven van verandering elkaar versterken en wat dat betekent voor ons dagelijks leven. Deze patronen hebben voorspellende waarde en helpen ons onze doelen scherper te stellen, de moraal die we willen naleven helderder te maken en de evolutie bewuster vorm te geven.

Ik benader dit bewust vanuit een breed perspectief: geen focus op één detail, geen AI functionaliteiten, maar een aaneenschakeling van macro-fenomenen tot een samenhangend wereldbeeld. De gekozen indelingen en tijdsperiodes dienen vooral als oriëntatiepunten. Ik denk in grote lijnen, patronen en trends, met als doel je te inspireren en te helpen jouw eigen visie aan te scherpen.

En ik benader dit vanuit een positief perspectief. We hebben allemaal een keuze hoe we tegen de wereld aankijken, en ik kies ervoor het glas halfvol te zien. Sterker nog: met de technologie van morgen hoeft het glas nooit meer leeg te raken. We leven in de meest welvarende, veilige en vrije tijd die de mensheid ooit heeft gekend. En die trend zet zich exponentieel voort, mits we wijs omgaan met de goddelijke potentie die we hebben ontketend.

Zo is dit boek mijn manifest geworden van datgene waar ik in geloof en waar ik elke dag invulling aan geef. Een fundament waarop hopelijk meer mensen zullen realiseren dat we allemaal moeten leren surfen op de golven van verandering. Want dat is wat ons te doen staat: surfend van golf op golf, in harmonie met de krachten die ons omringen. We moeten boven water blijven. Leven en genieten. Niet door te vechten tegen de golven, maar door er deel van uit te maken en tegelijkertijd te weten waar we naartoe navigeren.

Zoals Seneca het duizenden jaren geleden al wist: voor wie geen doel heeft, is geen enkele wind gunstig.

Veel plezier met het surfen door de golven van overvloed.

Patrick

Op 5 september presenteer ik samen met Bot Uitgevers in Leiden mijn boek Golven van Overvloed: leven en werken in een wereld van exponentiële groei. Een verhaal over de keuze tussen meegaan met de golven van verandering of erdoor te worden meegesleurd.

​Waar gaat het over?

​We leven in een tijd waarin stilstand geen veiligheid meer biedt, maar een garantie om kopje onder te gaan. AI, robots, virtuele werelden, systemen groter dan ons en nieuwe menssoorten; het zijn de vijf grote golven van verandering die ik in het boek beschrijf. Ze grijpen dieper in ons leven in dan we beseffen.

​Maar dit boek gaat niet over technologie op zich. Het gaat over jou. Over hoe je jezelf leert kennen, ontwikkelt en verbindt in een wereld die exponentieel verandert. Het gaat over de keuze om de toekomst mee vorm te geven, in plaats van erdoor te worden meegesleept.

​Een avond tussen gelijkgezinden

​Deze presentatie is een samenkomst van mensen die nieuwsgierig zijn naar de wereld om hen heen. Die vragen durven stellen en antwoorden zoeken. Die geloven dat we samen iets moois kunnen bouwen.

​In de historische muren van Het Gravensteen - waar eeuwenoude wijsheid en nieuwe inzichten elkaar ontmoeten - delen we niet alleen verhalen, maar vormen we ook nieuwe verbindingen.

​Je krijgt niet alleen een van de eerste exemplaren van Golven van Overvloed, gesigneerd en wel. Je komt ook in aanraking met andere denkers, bouwers en dromers. Mensen die, net als jij, proberen te begrijpen waar we naartoe gaan en hoe we daar het beste kunnen komen.

​Wat je kunt verwachten

​De avond begint om 17:00 met een korte presentatie. Daarna is er ruimte om met elkaar te netwerken en ontvang je een gesigneerd exemplaar van het boek om mee naar huis te nemen.

​Vandaar ook de ticket prijs, dat is meteen je boek! :)

Hier kan je de ticket kopen

Zie ik je op 5 september?​

De golven van verandering wachten niet.
De vraag is niet of ze komen,
maar hoe jij erop gaat surfen.

​Patrick

Op 8 september ligt mijn boek eindelijk in de winkels. Ik heb er twee jaar lang aan gesleuteld, geschaafd, en er waren momenten dat ik mezelf er helemaal in verloor. Alles wat mij de afgelopen jaren heeft gevormd, van successen tot mislukkingen, alle creatieve ondernemingen en observaties, mijn liefde voor muziek, groei en innovatie, het komt allemaal samen in dit verhaal.

Het eerste hoofdstuk, de prelude, voelt een beetje als het openen van mijn dagboek voor de wereld. Best spannend, maar ook fijn. Want de golven van verandering waar we al midden in zitten zullen ons leven enorm veranderen en de meeste mensen onderschatten hoe snel dat zal gaan.

Dus... zonder verder oponthoud: hier is de prelude van Golven van Overvloed.

In this world of troubles
My music pulls me through
– John Miles

Stel je eens voor: het jaar 1877. Aan de vooravond van een technologische revolutie, die elke stilte zal opvullen, buigt een veertigjarige Amerikaan zich over een tafel bezaaid met gereedschap, draden, en metalen platen. Zijn werkplaats bevindt zich in Menlo Park, New Jersey, waar hij, onder het zwakke licht van olielampen, probeert iets ongrijpbaars te vangen. Zijn vingers omhelzen een cilinder gehuld in paraffine, een zachte kleurloze stof die ook gebruikt wordt voor kaarsen. De cilinder is voorzien van een as met aan beide kanten een draaischijf. Met een hand leunend op de tafel draait hij voorzichtig aan de schijf om de cilinder gelijkmatig rond te draaien. Hij buigt voorover, alsof hij de cilinder wil kussen, en spreekt de woorden ‘Mary had a little lamb’. Hij stopt met draaien, haalt diep adem om de laatste geluidsgolven in de kamer op te slokken. Met een hand op zijn borst, alsof hij het geluid van zijn kloppende hart wilde tegenhouden, draait hij nogmaals aan de schijf. Zijn ogen verwijden zich, als een vage reproductie van zijn eigen stem door de ruimte echoot. De trillingen van de geluidsgolven, van zijn eigen stem, worden door een harde puntige naald grafisch vastgelegd in de vormbare paraffine. Door het wiel te draaien en de naald de groeven te laten volgen, reproduceert de machine het opgenomen geluid. Je zou kunnen stellen dat de trillingen worden gevangen om op een ander moment herhaaldelijk afgespeeld te kunnen worden. Thomas Edison heeft de eerste audio-opname in de geschiedenis gemaakt.

Eenmaal van verbeelding naar toepassing werd het prototype van de geluidsrecorder verbeterd. Edison verving de paraffine door een duurzamere dunne folie van tin, hoewel ook daarmee een opname maar enkele keren herhaald kon worden (vanwege slijtage in de tinfoil). De uitvinding van de fonograaf door Edison is een revolutionaire mijlpaal. Dit moment, hoe bescheiden ook in zijn eerste manifestatie, markeerde de geboorte van een technologisch- evolutionaire aftakking, die onze ervaring met geluid, in al haar facetten van communicatie tot entertainment, voor altijd zou veranderen. Meer dan drie eeuwen na de uitvinding van de drukpers, die de grootschalige verspreiding van visuele informatie mogelijk maakte, werd nu een vergelijkbare stap gezet voor het gehoor. De fonograaf maakte het mogelijk om geluid, inclusief muziek en gesproken woord, op te nemen en te reproduceren. Dit opende de deur voor de verspreiding van geluid op een schaal die voorheen onmogelijk was. Tot dit overgangsmoment was genieten van muziek op slechts één manier mogelijk: live. Van een houten fluit bij het kampvuur tot een symfonie van Mozart in een akoestisch doordacht theater. Je moest er persoonlijk bij zijn. Maar na Edisons uitvinding brak een periode van snel opeenvolgende audiotechnologieën aan, die de daaropvolgende tijdvakken muzikaal zouden omlijsten.

De eerste populaire opnames, die de commerciële opnameindustrie faciliteerde, zijn die van de Italiaanse tenor Enrico Caruso. Een markant moment waarop de mensheid muziek op een andere wijze gaat consumeren. Stel je eens voor hoe magisch het geweest moet zijn voor de bevoorrechte elite, die zich een grammofoon kon veroorloven. Welgestelden die te midden van tabak en cognac konden genieten van opera in hun huiskamer. Een mijlpaal in de uitdijing van muzikaal entertainment op afstand en op verzoek. Het talent Caruso werd mondiaal gedistribueerd en dat maakte van hem een wereldberoemde zanger. Veel artiesten volgden in zijn voetsporen het pad naar wereldwijde bekendheid. Voortgestuwd door steeds nieuwere ontwikkelingen die met elkaar verweven waren.

De media groeiden mee op dezelfde curve als de opgekomen elektrische microfoons en verbeterde opnametechnologie. Dit gaf de audiokwaliteit een flinke boost én de wijze waarop de verspreiding van muziek plaatsvond met behulp van radio. Tegelijkertijd gebeurde er nog iets opmerkelijks: de kosten van de technologie daalden door schaalvergroting en efficiëntie, waardoor muziek steeds toegankelijker werd voor zowel producenten als een groter publiek. Muziek luisteren via een geluidsdrager was niet langer voorbehouden aan de bovenlaag van de bevolking.

De hoeveelheid en het bereik van muziek op geluidsdragers dijde nog verder uit in het midden van de twintigste eeuw toen de magnetische tapes en langspeelplaten werden uitgevonden. De naam ‘langspeelplaat’ is ontstaan omdat zo’n plaat meer muziek kon bevatten. Men ging van 78 rotaties per minuut (kortweg toeren) naar 45 en uiteindelijk 33 toeren. Dit kwam door een nieuw ontwikkelde vinyl samenstelling, die duurzamer en flexibeler was dan de schellak die werd gebruikt voor 78 toerenplaten. Hierdoor konden de groeven dichter bij elkaar geperst worden, zonder de geluidskwaliteit te beïnvloeden, waardoor er meer muziek op een plaat kon worden opgenomen. De technologie schonk het leven aan het muziekalbum en de mens gaf daar een artistieke invulling aan. Zo ontstonden conceptalbums met complete verhalen in een sonische verpakking. Deze albums bieden een thematisch kader dat alle nummers op het album met elkaar verbindt, waardoor er een diepere luisterervaring ontstaat die verder gaat dan losse, op zichzelf staande liedjes. Denk aan albums als Pink Floyds The Dark Side of the Moon, Michael Jacksons Thriller, Bruce Springsteens Born to Run, Tommy van The Who, What’s Going On van Marvin Gaye of het werk van David Bowie en The Beatles. Deze conceptalbums kan iedereen op diens eigen manier interpreteren en herinterpreteren. Ze zullen tot het einde der tijden inzicht verschaffen in het tijdperk waarin ze gemaakt zijn.

De opkomst van de compact disc (cd) in de jaren tachtig is een skeuomorfische transitie van analoog naar digitaal. De digitale voordelen zorgen voor verspreiding van muziek in steeds meer huishoudens, maar de digitale cd’s met hun kleine boekjes en plastic omhulsels brengen ook een stukje vervreemding met zich mee. Ze missen de warmte van het vinyl, de tactiele aantrekkingskracht, en daarmee een stukje connectie met de artiest. Datzelfde probleem hadden de cassettebandjes, die ook voor een groot deel bestonden uit plastic. Maar – nog belangrijker – de uitdijende keuzeopties verstoren het rustgevende ritueel van het uitkiezen, plaatsen en afspelen van een plaat. Dat proces werd vervangen door gemak en mobiliteit. Cassettebandjes waren lange tijd voorbestemd voor gebruik in de auto en in gettoblasters, maar toen in 1979 Sony de Walkman introduceerde kon iedereen (vaak individueel) 24/7 naar muziek luisteren. Vergelijkbaar met de isolatie die een mobiele telefoon met zich meebrengt.

Deze trends zetten zich krachtig voort met de opkomst van het branden van eigen cd’s begin jaren negentig. Het branden van cd’s bood consumenten de mogelijkheid om hun privé-muziekcollecties uit te breiden tot de omvang van een volledig radiostation. Gevolgd door de mp3-downloadwave. Met applicaties als Napster konden gebruikers onderling verbinding maken om wereldwijd mp3-bestanden uit te wisselen. Er kwam een wildgroei aan dergelijke applicaties, zoals LimeWire, BitTorrent en UseNet. Ze waren geruime tijd een onuitputtelijke bron van muziek. Eerst in 128 Kbps-formaat (het internet was nog niet zo snel) en later pas in 320 Kbps. Onnodig laat, omdat het jaren duurde voordat het online aanbod organisch was gefilterd naar 320 Kbps, aangezien iedereen de lage kwaliteit op de servers liet staan. Een stukje karma: illegale downloaders zaten massaal op gescheept met servers vol slecht geripte cd’s. Een mooie illustratie van systeemwerking: het individuele voordeel van snelheid, gemak en lage kosten zadelde het collectief op met een concessie aan kwaliteit.

Andere grotere mediabestanden, zoals films en software (doorgaans illegaal), volgden snel. Ook daar moesten miljoenen mensen een concessie doen door kunst, die bedoeld is voor een groot bioscoopscherm, te reduceren tot een korrelige lage resolutieprojectie in de huiskamer. Een ruime tijd hadden veel mensen een flinke hoeveelheid gekopieerde bestanden lokaal of op een Network Attached Storage-server (nas) gedeeld in een kleine kring. Ik vroeg me toen al af waarom er geen mega cloud werd opgericht voor de hele wereld om met zijn allen real time van te streamen. Precies het concept dat Spotify in 2008 lanceerde en dat samen met andere platformen, zoals Apple Music en Tidal, momenteel bepaalt hoe we muziek consumeren. Iedereen heeft toegang tot nagenoeg alle muziek ooit gemaakt in relatief hoge kwaliteit. En door smartphones en -speakers kunnen we haar altijd en overal afspelen. Maar ook hier treffen we een keerzijde aan de overvloed. Er is zoveel aanbod, dat algoritmes bepalen welke media op je scherm verschijnen. Daardoor zien en horen we vaak de toplaag van wat streamingdiensten ons aanbieden. Veel talent blijft verborgen onder de oppervlakte van de mainstreamcommercie. Als je onbekend alternatief potentieel wilt ontdekken, dan moet je er extra moeite voor doen. Ouderwets cratediggen. Probeer de playlist Kairos Cratedigging eens op Spotify.

Samenvattend. Het duurde van 1877 tot 1925, grofweg vijftig jaar, om van fonograaf tot elektronische opname te komen. Vervolgens duurde het ongeveer dertig jaar om lp’s en tapes te commercialiseren. Daarna onderging vinyl een crossfade in polycarbonaat plastic (de cd) rond 1980. Deze werd binnen tien jaar vervangen door digitale download, die een nog korter leven had door copyrightuitdagingen en te veel gedoe met schimmige applicaties. Zeker als je voor een vast bedrag per maand via een streamingservice toegang krijgt tot een gigantische collectie, zoals die van Spotify. In minder dan honderdvijftig jaar gingen we van een paar platen voor de elite naar een wereldwijd bereik van zo’n beetje alle muziek die ooit gemaakt is.

Hoe zal het verder gaan? In het begin van de jaren twintig van deze eeuw zijn er diverse kunstmatige intelligenties geboren, de zogenaamde transformers, die ook toegang hebben tot Spotify en dus tot (bijna) alle muziek die ooit gemaakt is. Deze transformers kunnen deze muziek elementair ontleden om vervolgens elke gewenste vorm van (nieuwe) muziek te maken, mixen en remixen. Zelfs songteksten kunnen real time worden vertaald. De meest bizarre mash-ups van lyrics en stemmen kunnen automatisch worden gegenereerd en het is een kwestie van tijd tot ai-gegenereerde radiozenders en ai-gegenereerde dj’s ten tonele verschijnen. Sterker nog: ze zijn er al. Check bijvoorbeeld suno.com. De toekomst is geen slimme playlist en suggesties van bestaande liedjes meer, maar compleet op jou afgestemde audiotrillingen die passen bij je mood, stresslevel of andere emotionele status. Klinkt dat aantrekkelijk? Misschien wel, misschien niet, dat zal voor elk individu, afhankelijk van de generatie en de verbinding met bepaalde muziekstromingen, verschillen. Muziek omlijst de tijd. Elk decennium draagt de echo van zijn tijd, een unieke signatuur. Muziek gecreëerd door en met ai is daarop geen uitzondering; ze weerspiegelt en definieert het tijdperk waarin we nu leven.

Kon Edison in 1877 voorzien hoe zijn uitvinding van de fonograaf de wereld zou veranderen? Hoe muziek in al haar facetten mensen met elkaar verbindt? Hoe muziek de akoestische decoratie is van de menselijke evolutie? Wat zich ontvouwde tussen 1877 en nu op het gebied van geluidsgolven is een schitterende illustratie van exponentiële groei en overvloed. De overvloed van muziekgolven wordt gevolgd door andere golven van overvloed. De toon voor het crescendo van uitdijing is gezet. Geluidsgolven waren maar een prelude van de exponentiële gekte, want er zijn veel meer golven op komst. Véél meer.

Dit was slechts een voorproefje van Golven van Overvloed. Ben je benieuwd naar meer? Het boek verschijnt op 8 september, maar je kunt het nu al hier bestellen.

De meest gestelde vraag die ik krijg van leiders? Hoe floreren of overleven we in een wereld van exponentiële groei? Dit is mijn antwoord na meer dan twintig jaar aan de frontlinie van innovatie…

Het gaat allemaal om een mindset! Maar welke? Om die vraag te beantwoorden, moeten we eerst kijken waar we naartoe gaan.

De singulariteit is dichterbij dan je denkt

Meer dan twintig jaar geleden schreef futurist Ray Kurzweil De Singulariteit is Nabij. Het boek kwam uit in 2005, toen de wereld nog een heel ander tempo had. Geen smartphones die constant alerts afvuren. Geen algoritmes die oorlog voeren om onze aandacht. We belden elkaar gewoon om af te spreken. TomTom kwam net op de markt, dus veel mensen hadden nog steeds het stratenboek in de auto liggen.

In die relatief rustige tijd voorspelde Kurzweil iets onvoorstelbaars: rond 2046 zouden we een singulariteit bereiken. Het punt waarop mensen niet meer kunnen bevatten wat er technologisch gaat gebeuren, omdat de ontwikkelingen ons voorstellingsvermogen te boven gaan. Een horizon waarachter we simpelweg niet kunnen kijken.

Nu, halverwege dat traject, zien we dat zijn voorspelling verrassend accuraat blijkt. Toch voelt het nog altijd bijna onvoorstelbaar dat we over twintig jaar dat omslagpunt echt bereikt hebben. Maar wie inzoomt op het exponentiële karakter van technologie, ziet het vliegwiel draaien. De kunstmatige intelligentie is de stuwkracht geworden die alles versnelt.

Exponentieel betekent niet gewoon een beetje sneller. Het betekent dat de komende twintig jaar extreem veel sneller gaan dan de vorige twintig. We schakelen niet van de ene fietsversnelling naar de andere. We stappen elke paar jaar in een geheel ander voertuig. Waar we eerst wandelden, gaan we fietsen. Waar we fietsten, gaan we autorijden. En waar we autoreden, gaan we over op treinen, vliegtuigen en raketten. Exponentieel is elke keer verdubbelen. Dat voelt als magie tot het werkelijkheid wordt.

Waarom een growth mindset niet meer voldoende is

In al die jaren van innovatieprojecten heb ik altijd het mindset model van Carol Dweck gehanteerd. Je kent vast haar indeling: de fixed mindset versus de growth mindset.

De fixed mindset gelooft dat intelligentie en talent min of meer vastliggen. Die mensen vermijden verandering, fouten en feedback omdat die een bedreiging vormen voor het ego. Men ervaart de wereld als schaars, vol beperkte kansen waar je voor moet vechten.

De growth mindset daarentegen gelooft dat je kunt groeien door inspanning en leren. Deze mensen omarmen feedback en zien falen als leermomenten. Ze delen kennis omdat samenwerking waarde creëert.

Een fixed mindset wordt steeds meer een existentieel risico. Tegen deze golven van verandering kun je geen dam bouwen. Je bent dan letterlijk overgeleverd aan het lot van de stroming.

Met een growth mindset ben je beter uitgerust voor verandering.

Voor innovatie heb je mensen met een growth mindset nodig. Punt uit!

Maar de golven van verandering die op ons afkomen, vragen om meer.

Want groei op zichzelf is geen heilige graal meer. Een growth mindset gaat er nog van uit dat je binnen bestaande systemen kunt groeien, maar die systemen zelf zijn aan het instorten.

Tegelijk vervaagt het idee van een voorspelbare carrièreladder. De komende jaren draait succes om een dynamische stroom van kortere opdrachten, flexibele rollen en voortdurend nieuwe vaardigheden die je plug-and-play inzet waar ze het hardst nodig zijn. Paradoxaal genoeg vraagt dit juist om heldere lange termijn visies. Niet op je carrière, maar op wie je wilt zijn en welke impact je wilt maken. Meer vrije tijd en ruimte om betekenis en doelen te vinden.

En vergeet de traditionele verandertrajecten die eens-in-de-vijf-jaar plaats vinden. Innovatie is nu continue op alle fronten tegelijk nodig, van strategie tot dagelijkse workflow.

De wereld verandert in real-time. Om die aankomende golven van verandering werkelijk met succes en plezier te trotseren, moet je een geheel nieuwe mindset cultiveren.

Daarom introduceer ik: de Surf Mindset

Een surf mindset betekent actief anticiperen op continue verandering. Er blijven golven komen en elke golf brengt nieuwe veranderingen met zich mee. In plaats van reageren, anticipeer je. In plaats van wachten tot de verandering je raakt, ga je er al naar op zoek. Als een surfer die de juiste golf pakt.

Het draait ook om het geloof in overvloed. Iemand met een surf mindset gelooft dat er genoeg kansen en middelen zijn voor iedereen. Dat bevordert samenwerking, vertrouwen en gedeelde creativiteit. En dat zorgt er weer voor dat de wet van versnellende opbrengsten, zoals Kurzweil het noemt, nog verder wordt aangewakkerd. Meer golven, sneller en onverwachter.

Mensen met een surf mindset zoeken hun golf, hun uitdaging, hun ritme. Ze experimenteren met verschillende golven. En vallen? Dat hoort erbij. Je krabbelt weer op en pakt de volgende golf met volle nieuwsgierigheid.

Surfers bouwen netwerken. Geen hiërarchieën, maar wereldwijde gemeenschappen van mensen die dezelfde taal spreken. Of je nu in Californië, Australië of Nederland bent, surfers herkennen elkaar. Ze delen dezelfde verbinding met de golven, hetzelfde respect voor de kracht van het water. Ze vormen een netwerk dat grenzen overstijgt, gebaseerd op gedeelde passie en wederzijds begrip.

En tot slot: surfers genieten van het moment. Ze zijn volledig aanwezig in het hier en nu, dankbaar voor hun samenspel met het water en het leven. Het is die prachtige vreugde die ontstaat wanneer je stopt met vechten tegen wat komt en samensmelt met de beweging zelf. Waar anderen stress zien in constante verandering, vinden zij vreugde in de dans met de golven. Een essentieel onderdeel van de mindset die nodig is om te floreren in alle veranderingen.

Kortom: Een surf mindset is de juiste mindset om te surfen op de golven van verandering. Door te anticiperen op continue verandering. Door uitdagingen actief op te zoeken. Door te experimenteren. Door netwerken te bouwen. En vooral: door van het moment te genieten.

Wat is een Singularity Surfer?

Iemand met zo'n surf mindset noem ik een singularity surfer. Iemand die zichzelf kent, zichzelf ontwikkelt en zichzelf verbindt. Iemand die met nieuwsgierigheid en veerkracht leert surfen op de golven van technologische en maatschappelijke verandering.

De vraag is niet of de golven komen. Ze zijn er al. En ze zullen elkaar exponentieel versterken de komende jaren.

Tijd om te surfen…

Ik leer zelf ook nog elke dag bij. Maar dat is nou juist het mooie aan leren surfen: je doet het samen en bent nooit uitgeleerd. Surf je mee?

Golven van Overvloed verschijnt in september en neemt je mee op reis door de exponentiële veranderingen die onze wereld vormgeven.

Bestel nu alvast je exemplaar.

https://www.botuitgevers.nl/product/patrick-willer-golven-van-overvloed/

Er komen golven van overvloed aan. Een overvloed aan informatie, kennis en intelligentie die ons overspoelt zoals we nog nooit hebben meegemaakt. Een kanteling van een wereld van schaarste naar een wereld vol mogelijkheden om de wildste ideeën werkelijkheid te maken. En dat allemaal in een razend korte periode.

Kenniswerkers die dachten helemaal comfortabel en veilig boven in Maslow's piramide te leven, hoog in de hiërarchie van bedrijven, zijn gewaarschuwd. Die piramide gaat een heel stuk platter worden.

Laten we even teruggaan naar de basis. Wat is informatie eigenlijk? Het is de lijm tussen netwerken. Vandaag de dag vaak data, maar het kunnen ook objecten zijn die symbolen vertegenwoordigen om een signaal of boodschap over te brengen. Denk aan de rook van een vuur dat anderen waarschuwt, of de geur van bloemen die bijen naar nectar lokt.

Kennis gaat een flinke stap verder. Het is het vermogen om nuttige informatie op te slaan en te begrijpen. Een mooi voorbeeld van kennis is weten dat water bij 100°C kookt.

Intelligentie is weer anders. Het is het vermogen om slimme keuzes te maken, je aan te passen aan je omgeving, complexe problemen op te lossen en vooruit te denken. Het is de motor die kennis en vaardigheden effectief weet te verwerven, te begrijpen en toe te passen.

Tot vandaag gold een simpele formule: weten = verdienen. Vaardigheden ontwikkelen en expertise opbouwen gaf een voorsprong in de maatschappij. Je kon jezelf onderscheiden door wat je wist en kon.

Tot de ontwikkeling van AI alles op zijn kop zette.

Ons hele economische systeem is gebouwd op kennis als schaars goed. Kenniswerkers op de Zuidas verdienen het grove geld dankzij hun unieke bezit: kennis. Maar plotseling is al die kennis omnipresent geworden. Iedereen heeft er toegang toe. Kennis en intelligentie zijn als elektriciteit geworden: het ene komt uit de muur, het andere uit de cloud. Dat is wat ik bedoel met golven van overvloed.

Ik was recent bij een bijeenkomst waar 120 mensen verdeeld over tafeltjes zaten te discussiëren over AI. Het waren vooral mensen die al behoorlijk wat wisten van AI. Geen beginners. De stelling die op tafel lag was simpel maar ingrijpend: 80 procent van alle kantoorbanen kan nu al door AI overgenomen worden. Met die stelling was iedereen het eens.

Maar toen de discussie een wending nam naar de logische consequentie daarvan: dat mensen straks misschien helemaal niet meer hoeven te werken, greep de werkelijkheid hen bij de keel. Je zag letterlijk de paniek in hun ogen. Maar wat moet ik dan doen? Wat ben ik dan nog waard?

Het was opmerkelijk om te zien hoe mensen hun identiteit koppelen aan hun werk en hun kennis en expertise. Toen ik vroeg: Is je huidige baan dan het hoge doel waar je altijd al naar streefde? werd dat ook wel ontkend, maar het omarmen van een nieuw purpose (bij gebrek aan een goed Nederlands woord) heeft duidelijk wat meer tijd nodig. Tijd die we overigens niet echt hebben als je snelheid van exponentiële versnellingen in ogenschouw neemt.

Wat blijft er over als kennis democratisch wordt?
Waar ligt de echte behoefte?

Wijsheid!

Wijsheid komt na kennis. Het is wat je doet met al die informatie en intelligentie die nu voor iedereen beschikbaar is.

Wijsheid groeit met de jaren en met ervaring. Het is het vermogen om de juiste zaken met elkaar te verbinden. Het gaat over timing, empathie en menselijk aanvoelen.

Stel je een arts voor die toegang heeft tot alle medische literatuur ter wereld via AI. Iemand die binnen seconden symptomen kan analyseren en statistische kansen op verschillende aandoeningen kan inschatten. Dat is kennis waar AI mee helpt. Maar wijsheid is weten wanneer en hoe je de kans op een zeldzame ziekte moet overbrengen aan een bezorgde ouder.

Wijsheid is uiteindelijk de mate waarin je al die kennis en intelligentie gebruikt om tot betere beslissingen te komen. Om de best mogelijke toekomst in te richten. Laat AI alle informatie comprimeren zodat jij/wij de juiste informatie hebben. Net als een CEO van een organisatie, die van elke afdeling kort en krachtig informatie aangeleverd krijgt om alles vervolgens aan elkaar te knopen en, alles overziend, knopen door te hakken om een visie te realiseren.

Terug naar die discussietafel. Toen die mensen vroegen wat ze dan moesten doen als werk wegvalt, zag je de angst voor doelloosheid. Maar wat is er mis met de potentie om nog meer te genieten van het leven? Als we minder mogen werken en als het ons lukt een goed sociaal vangnet te creëren (ook daarvoor hebben we wijsheid nodig), dan kunnen we ons richten op wat er echt toe doet. Meer tijd met het gezin. Meer tijd in de natuur. Meer tijd met elkaar. Meer filosoferen, want filosoferen is letterlijk de liefde voor wijsheid. En voor wie geen trek heeft in filosofie zijn er genoeg alternatieven. Er zal een overvloed aan entertainment zijn, van simulaties en games tot virtuele werelden. En zeker geen tekort aan techniek om creatief te zijn.

Kortom: laten we ons hoop vestigen op wijsheid. Het bepalen van purpose, het vinden van betekenis in dit bestaan vraagt wijsheid. We hebben wijsheid nodig van onze leiders om de mensheid op globale schaal door grote uitdagingen heen te loodsen. Maar ook wijsheid van ons allemaal, om ieder voor zich een goed pad te vinden om collectief een overvloedig paradijs te bereiken (en dat als zodanig te erkennen).

Elke grote technologische vooruitgang lijkt gekoppeld aan pijnlijke neveneffecten die de mensheid bedreigen. Alleen een upgrade van onze collectieve wijsheid kan die schade beperken.

Collectieve wijsheid, dat lijkt mij een mooi doel.

Twee jaar geleden, in het voorjaar van 2023, begon ik aan wat ik dacht dat een gewoon jaarlijks ritueel zou worden

Elk jaar na de vakantie pak ik pen en papier, of eigenlijk laptop en muis, voor een moment van reflectie. Een persoonlijk manifest waarin ik mezelf de vraag stel: wat kan beter, en hoe verrijk ik het leven van mezelf, mijn gezin, en de mensen om me heen?

Meestal blijft zo'n manifest beperkt tot een paar pagina's, soms zelfs gewoon bullet points in mijn notities-app. Maar deze keer was het anders. Deze keer hield iets me wakker.

Het was het principe van onbegrensde groei dat ik overal om me heen zag. Technologie die exponentieel versnelt. Bedrijven die elk kwartaal moeten groeien. Data die verdubbelt. AI die slimmer wordt. Steden die uitdijen. Zelfs ons sociale leven dat zich eindeloos uitbreidt via platforms en netwerken. Al die groei fascineerde me, maar hield me ook wakker met vragen: waarom groeit alles zo door? Wat betekent exponentiële groei eigenlijk? En hoe zorgen we ervoor dat al die groei ons ten goede komt in plaats van ons te overweldigen?

Ik dook erin. Lezen, schrijven, onderzoeken. Mijn gedachten vertrouwde ik toe aan het digitale papier, en langzaam groeide mijn manifest uit tot meer dan vijftig pagina's in Word. Het werd een boek.

Van manifest tot manuscript, van eerste versie tot getekend contract bij Bot Uitgevers. Er zijn veel mijlpalen geweest die de geboorte van dit boek markeren. En nu, op 27 mei 2024, heb ik weer zo'n mooie mijlpaal te pakken. Evert de Vries, een van de eigenaren van de uitgeverij, stuurde me de link voor de pre-orders.

En daar zit natuurlijk een verhaal achter. Want tussen het moment dat je denkt "dit wordt een boek" en het moment dat mensen het daadwerkelijk kunnen bestellen, zitten maanden van herschrijven, editors die je tekst ontleden, vormgevers die een omslag maken, en uitgevers die geloven in je verhaal. Het voelt een beetje surreëel om nu te kunnen zeggen: het staat online, je kunt het bestellen. Dus als je nieuwsgierig bent naar die golven van overvloed waar ik het over heb, spring dan vast op de pre-order. Het boek verschijnt in september, maar je kunt het nu al veiligstellen.

Maar er is nog een mijlpaal, en die vind ik eigenlijk nog spannender: de geboorte van deze Substack.

Misschien vraag je je af wie er achter al deze woorden zit.

Ik ben nieuwsgierig, en daarom mateloos gefascineerd door technologie. Niet door de technologie op zich, maar door de manier waarop het telkens weer nieuwe aspecten van het leven blootlegt. Hoe het onze mogelijkheden uitbreidt, maar ook onze uitdagingen complexer maakt.

Ik ben leergierig. Ik wil alles proberen, uitproberen, testen, voelen en ervaren. Van de nieuwste AI-tools tot eeuwenoude filosofische inzichten. Leren is voor mij niet iets wat je op school doet en dan afvinkt. Het is een levensstijl.

En ik ben wijsgierig. Niet wijs, maar wel op een pad om wijzer te worden. Wijsheid is namelijk iets anders dan kennis verzamelen. Het is het vermogen om al die kennis, informatie en intelligentie toe te passen om slimme, doordachte en goede beslissingen te nemen. Het groeit door ervaring en praktische reflectie. Het draait om een diepgaand begrip van het leven, mensen, gebeurtenissen, en zelfs het universum om ons heen.

En juist daarom heb ik het Innovatie Netwerk opgericht: om kennis samen te vergaren en te delen. Omdat wijsheid niet in isolatie groeit, maar in verbinding met anderen.

Wat kun je van me verwachten?

Deze Substack is een plek voor mijn persoonlijke beschouwingen op het leven, de maatschappij en vooral op innovatie. Op die spannende lijn tussen techniek en mensheid, waar het interessant wordt. Met als sleutelvraag: "Hoe leren wij surfen op de golven van verandering?"

Je kunt filosofische overpeinzingen verwachten, ethische dilemma's, korte quotes die me aan het denken zetten, en praktische inzichten over hoe we kunnen floreren in een wereld die exponentieel verandert. Soms zal ik diep duiken in de geschiedenis van een technologie, soms in de psychologie van waarom we zo slecht zijn in het begrijpen van exponentiële groei. En altijd met de vraag: wat betekent dit voor ons als mensen?

Dit wordt geen technische nieuwsbrief vol jargon, maar ook geen oppervlakkige feel-good verhalen. Het wordt een plek waar nieuwsgierigheid en wijsheid elkaar ontmoeten, waar we samen proberen te begrijpen hoe we het beste kunnen leven en werken in een wereld vol golven van overvloed.

Als dit je aanspreekt, welkom aan boord. Er komt veel moois aan.

Patrick